Doe mee met je AOW: klein idee met grote impact

Doe mee met je AOW: klein idee met grote impact

Cultuur in tijden van corona betekent ook: nieuwe oplossingen en ideeën, zowel van de makers als van het publiek. Corine en Hein Muller bedachten ‘Doe mee met je AOW’, een actie die een paar miljoen euro voor cultuur opleverde. Jos van Wees en Rogier Kappers maken een voorstelling die mensen, ondanks de anderhalve meter afstand, verbindt. De vier spraken elkaar over het belang van het steunen van cultuur.

Door Annemique de Kroon, fotografie Lars van den Brink, met dank aan NDSM Loods

De culturele sector is hard getroffen door de coronacrisis. Toch zijn er ook lichtpuntjes, zoals de actie ‘Doe mee met je AOW’, een initiatief van Hein en Corine Muller. Zij riepen mensen die AOW ontvangen op om – als ze het konden missen – hun vakantiegeld dit jaar aan de culturele sector te schenken. Meer dan 4500 mensen gaven aan de oproep gehoor en er werd ruim een miljoen euro ingezameld. 

Dat bedrag werd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap verdubbeld, een anonieme donor en het Cultuurfonds droegen ook bij. En het Cultuurfonds zorgde er natuurlijk voor dat het geld – in totaal vijf miljoen euro – bij de cultuurmakers terechtkwam: driehonderd culturele projecten kregen een bijdrage

Een van die projecten is ‘De moed der wanhoop’ (ondertitel: ‘een opbeurende meezingervaring’) van Jos van Wees, alias Hendrick Jan de Stuntman en Rogier Kappers, alias de Glazendraaier. In de NDSM-loods in Amsterdam-Noord hadden de bedenkers van de actie en de twee artiesten een geanimeerd gesprek.

Ook iets moois beginnen? Ga voor meer informatie naar cultuurfonds.nl/geven. De tekst loopt door onder de afbeelding.

  •  
    "Vooral in de winter gaan we vaak naar het theater en het filmhuis bij ons in de buurt. Dat vinden we leuk en belangrijk."
    Corine Muller

Het idee

Corine Muller-Bauer: “Ik was aan het tuinieren. Dat vind ik heerlijk: mijn handen zijn bezig terwijl ik mijn gedachten de vrije loop kan laten. Het was een zondag, ik had net Buitenhof gekeken waarin acteur en schrijver Ramsey Nasr een indrukwekkend pleidooi voor cultuur hield. Hij zei dat cultuur geen ornament is, maar – samen met onderwijs en zorg – het fundament van de samenleving. Nasr had het ook over het ondenkbare denkbaar maken." 

“Er zijn nieuwe scenario’s nodig en daar moet je kunstenaars voor vragen, die doen niet anders dan nieuwe ondenkbare scenario’s en ideeën bedenken. In de tuin bedacht ik me dat wij oudjes het in deze tijd relatief makkelijk hebben: niet ziek, een fijn huis met een tuin, geen risico om onze baan of ons huis te verliezen. Toen riep ik naar Hein: ‘Binnenkort krijgen we weer ons AOW-vakantiegeld, maar we gaan niet met vakantie! Zullen we het doneren aan de kunsten? En moeten we niet een actie opzetten?'"

  •  
    "Met de bijdrage van ‘Doe mee met je AOW’ maken we een tragikomische straat- en theatervoorstelling over twee overjarige artiesten"
    Rogier Kappers, theatermaker

Voor mensen die het kunnen missen

Hein Muller: “Vanaf dat moment is het snel gegaan. De slogan ‘Doe mee met je AOW’ hebben we in tien minuten samen aan de keukentafel bedacht. We besloten dat we er een landelijke actie van zouden proberen te maken en dat het geld bestemd zou zijn voor de kleinere initiatieven, voor de gezelschappen en makers die flink getroffen worden door de coronacrisis en die het nu het hardst nodig hebben. 

We belden een vriend die veel met het Cultuurfonds te maken heeft, klopten aan bij bureau voor strategische innovatie Fronteer dat heeft geholpen om het idee in de markt te zetten en via mijn broer kwamen we in contact met acteur Gijs Scholten van Aschat die een soort ambassadeur voor onze actie is geworden. Al het contact verliep online, via Zoom en binnen drie weken was het rond. 

Dat snelle schakelen was ook een voorwaarde van ons, we wilden geen eindeloos bureaucratisch gedoe. Het Cultuurfonds regelde paginagrote advertenties in NRC, Het Financieele Dagblad en de Volkskrant. Voordat we het wisten zaten we bij Nieuwsuur. Meteen na die uitzending was er al 80.000 euro binnengekomen.

Er waren ook een paar boze reacties en dat snap ik wel, want er zijn mensen die hun AOW-vakantiegeld hard nodig hebben, maar de actie is uitdrukkelijk bedoeld voor mensen die het bedrag geheel of gedeeltelijk kunnen missen. Volgens hoogleraar mecenaatstudies Helleke van den Braber is dit dé nieuwe vorm van financiering van cultuur. Dus niet alleen door instellingen of rijke mensen, maar door het gewone publiek.”

Geef je ook om cultuur? 
Als donateur lever je al vanaf € 35 per jaar een structurele bijdrage aan de werkterreinen van het Prins Bernhard Cultuurfonds. Kijk voor meer info op cultuurfonds.nl/geven.

  •  
    "Onze actie is niet alleen bedoeld om geld op te halen voor cultuur, maar ook om meer waardering voor cultuur en cultuurmakers te genereren"
    Hein Muller

Het succes

Corine: “We zijn inderdaad gewoon publiek, geen kenners. Vooral in de winter gaan we vaak naar het theater en het filmhuis bij ons in de buurt. Dat vinden we leuk en belangrijk. Als we dan weer naar huis gaan, hebben we niet alleen een fijne avond gehad, maar we zijn ook geïnspireerd en hebben nieuwe gedachten, nieuwe emoties. Er gaat iets stromen.”

Hein: “Er wordt altijd benadrukt dat we lichamelijk actief moeten zijn om gezond oud te worden, maar we moeten ook geestelijk actief blijven. Ook daar is cultuur goed voor. Cultuur is niet alleen opera voor de happy few, het is door de hele maatschappij verweven. Onze actie is niet alleen bedoeld om geld op te halen voor cultuur, maar ook om meer waardering voor cultuur en cultuurmakers te genereren. Zij zijn visionair, zien dingen die wij niet zien. Het succes van de actie hadden we overigens niet voorzien. Aanvankelijk maakten we ons zorgen of het Cultuurfonds de kosten voor de krantenadvertenties er wel uit zou halen.”

Rogier Kappers: “Toen ik hoorde van de actie en het geld dat beschikbaar kwam, ben ik meteen achter de computer gekropen om een aanvraag in te dienen. Ik was documentairemaker, maar de laatste jaren heb ik me toegelegd op het glazen draaien: in een bakfiets heb ik een glasorgel gebouwd waarmee ik muziek maak. Voor corona uitbrak had ik mijn act voor het eerst gepresenteerd op een klein festival waar veel programmeurs komen. Mijn optreden sloeg aan. Ik kreeg zelfs een agent die binnen drie dagen optredens op grote festivals in Duitsland voor me regelde. Zo rolde ik het circuit in. Ik had wel twintig boekingen staan en er zat nog veel meer aan te komen, maar door corona is dat allemaal niet doorgegaan.”

Jos van Wees: “Als Hendrick Jan de Stuntman maak ik al meer dan 25 jaar grote en soms spectaculaire voorstellingen, waarmee ik op festivals door heel Europa en elders in de wereld sta. Ook dit jaar stonden er weer veel festivals gepland, maar door corona werd alles afgelast en is de hele jaaromzet weg. Dan is het wel een opsteker om iets te kunnen maken met subsidie. Na al die spektakelvoorstellingen verlang ik ernaar om ook weer kleine acts te maken waarbij alles bij wijze van spreken in een koffertje past – een ‘tafelact’ noemen we dat. Dat vind ik ook zo mooi aan de glazendraaier: het is een bakfiets waarmee je op elke straathoek kunt gaan staan.”

  •  
    "Het Cultuurfonds regelde paginagrote advertenties in NRC, Het Financieele Dagblad en de Volkskrant"
    Hein Muller

Moed der wanhoop

Rogier: “Met de bijdrage van ‘Doe mee met je AOW’ maken we een tragikomische straat- en theatervoorstelling over twee overjarige artiesten – een komiek en een glasspeler – die zijn getroffen door de coronacrisis. Met de moed der wanhoop proberen ze hun publiek aan het zingen te krijgen, om hen en zichzelf een hart onder de riem te steken en toch ook een beetje geld te verdienen.”

Jos: “Het wordt een voorstelling voor alle lagen van de bevolking. In tijden van corona willen we mensen samenbrengen door ze samen te laten zingen. Dat begint heel klein, met neuriën, maar de bedoeling is dat we uiteindelijk met het publiek ‘Imagine’ van John Lennon zingen, met mij als clowneske dirigent. Het moet natuurlijk wel coronaproof gebeuren, daar gaan we een theatrale oplossing voor bedenken. In de winter willen we de voorstelling op straat in Amsterdam spelen, in de zomer willen we ermee naar theaterfestivals.”

Corine: “Ik ben onder de indruk van jullie veerkracht en creativiteit. We beseffen dat straattheater weinig erkenning krijgt en dat is in deze periode extra moeilijk. We zijn blij dat jullie door onze actie subsidie hebben gekregen, maar meer is nodig!”

Hein: “We zijn aan het nadenken over een vervolgactie. Dan zouden we lokale donoren willen verbinden met lokale cultuurmakers, juist ook buiten de Randstad. Zou het niet leuk zijn als de mensen die geld geven naar de voorstellingen gaan die zij mede mogelijk hebben gemaakt? Corona is nog niet weg en volgend jaar is er weer vakantiegeld van de AOW. Er is een groter potentieel van gevers in het land. We hebben nu 4500 mensen bereid gevonden; waarom niet 20.000 in 2021?”