Kunst als genezings-proces

Kunst als genezings-proces

Het Antistof Fonds ondersteunt theatermakers in de mime bij het maken van voorstellingen. 'We willen eigenlijk vooral eigenzinnigheid en tegendraadsheid bevorderen en theatermakers steunen die buiten de lijntjes kleuren.'

Door Annemique de Kroon, fotografie Lars van den Brink

Mimespeler Dionne Verwey arriveert als eerste bij theater Perdu aan de Kloveniersburgwal in Amsterdam, waar het gesprek zal plaatsvinden. “Ik kon niet op de fiets komen, ik ben door het spelen helemaal verzuurd”, vertelt ze. Dionne heeft net de try-outs van de voorstelling WO-MAN (2018) achter de rug: ‘bewegingstheater’ waarin ze samen met medespeelster Ritzah Statia de man-vrouwrolpatronen onderzoekt. De voorstelling is tot stand gekomen mede dankzij steun van het Antistof Fonds.

Het Antistof Fonds is opgericht door beeldhouwer Els Kingma en fotograaf Rob Houkes. Met het fonds willen ze talent en eigenzinnige theatermakers in de mime ondersteunen bij het realiseren van projecten en voorstellingen in Nederland. In het theaterzaaltje van Perdu gaan we in gesprek over Antistof, mime en eigenwijsheid.

“Door improviseren word ik een rijker acteur”
- Dionne

Het enige fonds voor mime

Rob: “In de medische wereld is antistof een term voor een stof die je in kleine hoeveelheid toedient om een proces op gang te brengen waardoor een bepaalde negatieve ontwikkeling stopt of geneest. De samenleving wordt steeds mechanischer en technocratischer. Kunst is een soort genezingsproces. Door naar kunst te kijken leer je hoe je je verhoudt tot jezelf, tot andere mensen en tot de wereld.”

Els: “Antistof is het enige fonds voor mime. Ik denk dat we antistof in de samenleving nodig hebben als tegenwicht, om geprikkeld te worden. We hebben eerst gekeken of we zelf een fonds konden oprichten, maar dat is lastig. Het Cultuurfonds is erg professioneel; zij beheren, ontvangen de aanvragen, selecteren.” 

 Rob: “Els heeft altijd op de mimeschool in Amsterdam gewerkt. Die school is internationaal een begrip en trekt studenten uit de hele wereld, van IJsland tot Korea. Dat zijn mensen met eigenzinnige talenten en veelal een unieke belevingswereld. Wij willen eraan bijdragen dat mensen daar uiting aan kunnen geven. 

“In 2012 werd er in Nederland tweehonderd miljoen euro bezuinigd op cultuur. Toen besloten we om iets doen voor cultuur in het algemeen en mime in het bijzonder. Het is maar heel klein wat we doen, maar we doen het wel, daar gaat het om.”

“Theater confronteert je met jezelf, met wie je bent en waar je staat ”
- Rob

Holle onderrug

Els heeft ruim vijfentwintig jaar lesgegeven op de Mime Opleiding van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten. “Dat voelde als thuiskomen.”

Dionne: “De lessen die ik bij je heb gevolgd gingen voor mij over bewustwording van mijn lichaam. Ik herinner me hoe je met een stift op onze lichamen aangaf wat onze aandachtspunten waren. Voor mij was dat bijvoorbeeld mijn holle onderrug. Onbewust gebruik ik de kennis die ik toen heb opgedaan nog steeds.”

Els: “Je ontwikkeling als theatermaker heb ik van dichtbij gevolgd: van aarzelend – ik wil wel, maar ik weet niet hoe – naar: zo doe ik het en niet anders. Jij hebt iets in je hoofd wat je wilt maken, daar heb je een eigen beeld bij. Je gaat voorbij aan clichés.”

“We hebben antistof in de samenleving nodig om geprikkeld te worden”
- Els

Ruimte voor een andere kleur

Els: “Mime is een vrij onbekend genre. Mensen verwarren het soms met pantomime, maar dat is het niet. Het is een specifieke, onconventionele manier van theater maken, heel fysiek. Gereguleerde theatervormen zoals toneel zijn niet aan mij besteed. Ik houd niet van tekst. Geef mij maar een meer fysieke benadering, dat vind ik levender, natuurlijker, echter.”

Dionne: “Voor mij is mime van niets iets maken. Je hebt alleen je lijf, je brein en de andere spelers. Er is geen ‘overgeanalyseerd’ script of een decor dat de aandacht afleidt. Mime is voor mij een methode om tot verhalen vertellen te komen. Ik gebruik het om iets uit te leggen of te laten ervaren.”

Rob: “Mimespelers zijn heerlijk eigengereid, eigenwijs, ze hebben iets dwars – dat spreekt ons aan, zo zijn we zelf ook. We willen eigenlijk vooral eigenzinnigheid en tegendraadsheid steunen en theatermakers steunen die de confrontatie opzoeken en buiten de lijntjes kleuren. Eigenzinnig betekent voor ons: je niet conformeren, buitensporig zijn, in de zin van ‘buiten het spoor’. Dat ingrediënt vinden we belangrijk in de samenleving.”

Dionne: “Het is fijn dat het Cultuurfonds ook dit genre ondersteunt. Een genre dat veel minder voorkomt dan toneel, dans en muziek. Voor mime is relatief weinig aandacht. Er wordt zo ruimte gemaakt voor iets wat een andere kleur heeft.”

“Kunst is een soort genezings-proces”
- Rob

Over het Antistof Fonds

Het Antistof Fonds is opgericht door beeldhouwer Els Kingma en fotograaf Rob Houkes. Met het fonds willen ze talent en eigenzinnige theatermakers in de mime ondersteunen bij het realiseren van projecten en voorstellingen in Nederland.