Een culturele omnivoor

Een culturele omnivoor

Cathelijne Broers is sinds 1 november de nieuwe directeur van het Cultuurfonds. “In deze wereld van polarisatie, waarin we soms hard tegenover elkaar staan, kan cultuur in brede zin een positieve bijdrage leveren.”

Door Liesbeth Maas, fotografie Valentina Vos

Het is september, de zon schijnt alsof het nog juli is. De zomerse lichtheid vormt een contrast met de donkere dagen waarin de culturele sector zich bevindt. Ook in de Hermitage Amsterdam is het rustig. “We kunnen meer mensen ontvangen dan we nu doen. Juist ouderen, een belangrijke doelgroep, durven niet te komen uit angst voor besmetting met het coronavirus”, zegt Cathelijne Broers, toen nog directeur van De Nieuwe Kerk en Hermitage. Ze neemt plaats aan de witte ronde tafel in haar kamer met uitzicht over het glinsterende water van de Amstel. Over ruim een maand kijkt ze uit over de Herengracht, als zij het stokje heeft overgenomen van Adriana Esmeijer.

Hoe is het om te starten bij het Cultuurfonds terwijl de culturele nood hoog is?
“Toen ik me kandidaat stelde, was corona nog niet in beeld. De tentoonstelling ‘Juwelen!’ liep hier in de Hermitage als een tierelier en plots belandden we in de grootste crisis sinds tijden. De hele sector is zwaar getroffen. Hoe komen we daar weer uit? Ik zie bij het Cultuurfonds enorme kansen omdat het fonds écht wat kan doen. En dat heeft het ook al gedaan. Er is ontzettend snel geschakeld; effectief en verbindend. Met ‘Houd cultuur levend’ en Het Kickstart Cultuurfonds waarin verschillende fondsen samenwerken. Dat spreekt mij zeer aan. Als fonds zul je je moeten herschikken naar hoe de wereld zich in coronatijd en postcoronatijd ontwikkelt. Niemand weet nu waarheen, we zijn er in elk geval in 2021 nog niet vanaf. De gehele culturele infrastructuur zal veranderen.”

Waarom besloot je te solliciteren?
“Er komen bij het Cultuurfonds allerlei componenten uit mijn loopbaan samen. Ik ben kunsthistoricus, studeerde later ook nog bedrijfskunde en ik heb bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg (tegenwoordig Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, red.) gewerkt. In mijn achttien jaar bij De Nieuwe Kerk en Hermitage heb ik, samen met mijn team, steeds geprobeerd mooie verhalen te vertellen, interessante tentoonstellingen te maken waarin ook altijd diverse culturen en verhalen uit de kunstgeschiedenis gedeeld werden. Hoe kun je zoveel mogelijk mensen bereiken op een zo creatief mogelijke manier? En waar kunnen we een maatschappelijk punt maken? Daar ben ik voor twee Amsterdamse museale instituten mee bezig geweest. En nu kan ik op landelijk niveau aan de slag, over de hele breedte van cultuur, met ook nog eens natuur daarbij. Dat is voor mij, als culturele omnivoor, ronduit geweldig. Deze baan komt niet elke dag vrij. Ik ben heel blij dat het is gelukt.”

“In deze wereld van polarisatie kan cultuur in brede zin een positieve bijdrage leveren”
- Cathelijne Broers

Welke ervaring als museumdirecteur komt goed van pas in je nieuwe rol bij het Cultuurfonds?
“Dat ik van de vragende kant ben. Ik ben eraan gewend te werken met particulieren die hart hebben voor cultuur. Bijzonder aan het Cultuurfonds is de band die het heeft met donateurs, gulle gevers, met mensen die vertrouwen hebben in het fonds en er hun eigen fonds op naam hebben. Het is een mooi samenspel van geven en doorgeven. Als je dat met elkaar in goed vertrouwen en met plezier kunt doen, dan is dat een enorme motor, een bundeling van krachten, van geld en visie. Ik vind het heel mooi dat er in Nederland mensen zijn die met een grote of kleine gift willen bijdragen aan cultuur, en dat ze weten dat hun euro’s goed terechtkomen. Vermogen is in principe onpersoonlijk geld op een bank. Dit gaat om geld van mensen waar een verhaal bij zit. En dat brengt kleuring, passie en liefde. Iemand geeft geld maar daarmee is de kous niet af, nee, daar begínt de relatie pas. Een relatie die je zorgvuldig dient te onderhouden.”

Wat zijn de eerste stappen die je gaat zetten?
“Het is essentieel om allereerst iedereen te ontmoeten, de mensen op het kantoor in Amsterdam en bij de provinciale afdelingen in het land. Zo kan ik de sfeer proeven en de dynamiek ervaren, al zal het contact daarna helaas veelal via Teams en Zoom lopen. Ik leer graag de leden van de Raad van Toezicht beter kennen, die ik tijdens mijn sollicitatierondes al sprak, en ik kijk uit naar een kennismaking met de schenkers, de mensen achter de CultuurFondsen op Naam, de samenwerkingspartners en de medewerkers van het Cultuurfonds in het Caribisch gebied. Niet alleen ik ben nieuwsgierig, zij willen uiteraard ook weten wie die nieuwe directeur is.”

Wat drijft jou als cultureel ondernemer?
"Laatst hoorde ik Adriana op de radio vertellen over de oorsprong van het Cultuurfonds. Dat het zich na de Tweede Wereldoorlog ging richten op de bevordering van de geestelijke weerbaarheid door culturele zelfwerkzaamheid. Ik wist dat nog niet en vond het prachtig om te horen omdat ik daarin geloof. Ook het hele wezen van De Nieuwe Kerk en Hermitage is hierop gebaseerd. In onze tentoonstellingen stellen wij een verhaal, een cultuur, een religie of een kunstvorm open waardoor je als bezoeker je grenzen verlegt. Je leert en verdiept je of krijgt iets aangereikt wat je nog niet kent. En dat zorgt ervoor dat je meer begrip krijgt voor iets of iemand anders. In deze wereld van polarisatie, waarin we soms hard tegenover elkaar staan, kan cultuur in brede zin een positieve bijdrage leveren. Door bijvoorbeeld een goede theatervoorstelling of een mooi muziekstuk, brokkelt die polarisatie af. Want je hebt historische context of een breder kader gekregen, je blik is verruimd. Ik zeg altijd: cultuur is de politieke wasverzachter, het is een onmisbaar maatschappelijk bindmiddel, zeker ook in tijden van tegenwind zoals nu met corona. Het Cultuurfonds draagt hier op velerlei fronten een steentje aan bij.”

Het Cultuurfonds Magazine 

Dit artikel verscheen in het Cultuurfonds Magazine. Ben jij dol op cultuur en op zoek naar verdieping? Vraag dan gratis een proefnummer aan van ons Magazine! 


Over Cathelijne Broers

Na haar studies kunstgeschiedenis en bedrijfskunde werkte Cathelijne Broers (Bilthoven, 1968) bij de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en de Raad van Bestuur van de NOS. In 2002 ging zij aan de slag bij De Nieuwe Kerk en Hermitage Amsterdam, vanaf 2011 als algemeen directeur. Cathelijne Broers is aanjager van NL 2025 en commissaris bij de Rabobank Amsterdam. Ze is getrouwd en heeft twee kinderen (18 en 15). Haar vrije tijd vult zij onder meer met yoga, koken en wandelen.