Mysteryguests testen museum

Mysteryguests testen museum

Benjamin en Mireille vinden het hartstikke leuk om naar een museum te gaan. Maar vanwege hun verstandelijke beperking is dat ook een spannend uitje. Als mysteryguests testten ze Kunstmuseum Den Haag op toegankelijkheid, als een van de vijftien musea die meedoen aan dit museumbezoekproject.

Door Alexander Hiskemuller, fotografie Marijn Scheeres

Natúúrlijk verwelkomen de Nederlandse musea mensen met een verstandelijke beperking graag! Toch vindt deze doelgroep z’n weg er niet goed naartoe. Mensen met een verstandelijke beperking zeggen dat ze een museum te ingewikkeld, overprikkelend en vermoeiend vinden. Dat berust voor een groot deel op vooroordelen. Ze dénken dat een museum niets voor hen is en dat ze het dus maar beter kunnen vermijden. Erg jammer, want onderzoek van Leer Zelf Online (LZO) toont aan dat mensen met een verstandelijke beperking museumbezoek juist ontzettend leuk kunnen vinden. Ze moeten alleen een beetje hulp krijgen bij de dingen die wat lastiger voor ze zijn.  

Vaak gaat het om dingen die misschien vanzelfsprekend lijken, maar die voor mensen met een verstandelijke beperking niet zo vanzelfsprekend zijn. De entreeprijs blijkt al vaak een eerste obstakel. Mensen met een verstandelijke beperking hebben vaker een klein budget en willen daarom het maximale uit hun bezoek halen, waardoor ze overprikkeld raken. Dan zou het een oplossing kunnen zijn om bijvoorbeeld op één entreekaartje twee keer naar binnen te mogen. Zijn ze eenmaal binnen, dan komen er dingen op ze af waardoor ze onzeker kunnen raken. Want hoe kom je bij de kluisjes voor je tas? En heb je daar geld voor nodig? Kun je de tekstjes bij de kunstwerken wel begrijpen? En als je iets niet snapt en er vragen over stelt, zijn de mensen van het museum dan aardig tegen je?  

Wie kan nou beter in kaart brengen waar in het museum de ‘toegankelijkheidsschoen’ wringt dan mensen met een verstandelijke beperking zélf? In LZO’s museumproject bezoekt een aantal verstandelijk beperkte mystery guests – afkomstig van partners van stichting Prokkel – daarom meer dan 15 Nederlandse musea. Daar kijken ze of het museum in kwestie voor hen leuk, toegankelijk en begrijpelijk genoeg is. Voor het museum is dit waardevolle informatie om het beleid en de service voor deze doelgroep eventueel op aan te passen. Daarnaast verwerkt LZO de bevindingen in een ‘uitlegwebsite’ (via Steffie.nl). Zo kunnen mensen met een verstandelijke beperking zich met heldere informatie voorbereiden op hun museumbezoek. Wat ze er kunnen zien en hoe ze er hun weg kunnen vinden – vooral voor zo’n spannende eerste keer. Als mensen met een verstandelijke beperking het museum eenmaal leuk vinden, ontpoppen ze zich zelfs tot loyale bezoekers.  

Journalist Alexander Hiskemuller ging voor Cultuurfonds Magazine met mystery guests Mireille (47) en Benjamin (29) naar Kunstmuseum in Den Haag om te kijken waar ze tegenaan lopen tijdens hun bezoek. 

 Hallo Mireille, hallo Benjamin. Hoe was jullie reis hiernaartoe, het Kunstmuseum Den Haag? 

Mireille: “Ik kom met de trein vanuit Amsterdam, maar ben per ongeluk in het verkeerde treinstel gestapt. Gelukkig was ik op tijd van huis gegaan en was ik op tijd.” 

Benjamin: “Ik woon in Harderwijk en ben ook met de trein.”  

Jullie zijn in het museum met een speciaal doel. 

Mireille: “We gaan kijken hoe toegankelijk alles voor ons is. Dat is best een verantwoordelijkheid.” 

Benjamin: “Ik ga niet zo vaak naar een museum. Ik werd via mijn werk gevraagd of ik mee wilde doen, dat leek me leuk, dus zei ik ja.”  

Waarom ga je niet zo vaak naar het museum, Benjamin? 

Benjamin: “Ik vind de prijs te hoog. Meestal meer dan € 12. Soms zelfs € 20.” 

Mireille: “Hier is de entree € 16,50. Dat vind ik best prijzig, gelukkig heb ik een museumjaarkaart. Maar soms vragen ze een toeslag voor tentoonstellingen en dat wil ik liever niet.”  

Jullie hebben al ervaring als mystery guest in het museum, toch? 

Mireille: “Ik ben naar het Rijksmuseum geweest. We doen dit aan de hand van een boekje met vragen: waar we op moeten letten, of we het leuk vinden, of de website duidelijk is. Daar heb ik van tevoren op gekeken naar bereikbaarheid en entree. Het viel me op dat er best heel veel tentoonstellingen op staan. Die kun je nooit allemaal in één keer zien. Dan moet je kiezen. Lastig is dat.”  

Benjamin: “Tot nu toe vind ik alles goed geregeld. Bij de ingang staat met borden alles aangegeven, bijvoorbeeld waar de kluisjes zijn voor je spullen, want die mogen niet mee naar binnen.” 

– Mireille heeft op de website van het museum een tentoonstelling uitgekozen die ze wil zien. We lopen langs de zaal met cloisonnépanelen van de Nederlandse ontwerpster Marie Kuijken. –

Gaan we hier eerst kijken? 

Benjamin: “Ik zou niet weten wat cloisonné is. Oh, een soort glas-in-lood met koper en gips. De teksten bij de kunstwerken leggen het duidelijk uit. ‘Bekwame vaklui’? Ja, ik snap dat dit mensen zijn die heel goed in hun werk zijn. Het zou makkelijker zijn geweest als dat er zou hebben gestaan, maar ik snap ook wel dat je de teksten niet té lang kunt maken.”  

Mireille: “Ik lees de tekstjes altijd. Als basis vind ik deze prima. Sommige mensen met een verstandelijke beperking kunnen best goed lezen, andere helemaal niet. Die moeten het meer hebben van beelden. Je zou QR-codes bij sommige kunstwerken kunnen doen om op verschillende niveaus teksten aan te bieden. Of beelden die het uitleggen.” 

– We lopen verder. We kijken bij het werk van de Belgische kunstenaar Walter Swennen. –

Hoe vind je deze kunst, Benjamin? 

Benjamin: “Die kunst met letters vind ik mooi. De tekst bij de ingang vind ik lastig. ‘Filosofische speelsheid’, ‘free jazz’. Dat zou met een simpeler soort taal kunnen worden uitgelegd. Kan prima via een app.” 

Mireille: “Ja, met de tekst ‘Houd hier je mobieltje bij’. Ze hebben hier wel een audiotour. Maar die doe ik nooit, want vaak moet je borg betalen en soms krijg je die niet terug.” (In Kunstmuseum Den Haag blijkt bij navraag de audiotour gratis. De audiotour is te beluisteren op de eigen smartphone, red). 

Benjamin: “Dat ik hier veel ruimte heb om te kijken, vind ik prettig. Het is lekker rustig. Ik kom hier voor de kunst. Ik ga wel in het park zitten als ik naar mensen wil kijken, haha.” 

Mireille: “Dit is niet de tentoonstelling die ik wilde zien. Ik heb de plattegrond per ongeluk in mijn kluisje gestopt. Wat was de naam van de tentoonstelling ook alweer? O wacht. Ik zie daar een suppoost.”  

(…)  

Mireille: “Dag meneer, kunt u me helpen? Ik ben op zoek naar de tentoonstelling. Het was iets met ‘modern’? Iets met ‘kamer’?” 

Suppoost: “Bedoelt u de stijlkamers? Maar die zijn niet modern, eerder ouderwets. De Delfts Blauw-tentoonstelling? Of is het een tentoonstelling die nog moet komen, dat kan ook. Zullen we even samen kijken? Stond het in de folder van het museum?” 

Mireille: “… ik weet het niet. Even kijken op de website via mijn telefoon. (…) ‘Het gedroomde museum’ – dát zou het kunnen zijn.” 

– Die tentoonstelling is op de eerste verdieping. De suppoost legt vriendelijk uit hoe we daar komen. Dat blijkt vrij ingewikkeld vanaf deze plek in het museum. We lopen de richting op die de suppoost ons heeft gewezen. –

Benjamin: “Gelukkig hangen er plattegronden in het trappenhuis. Zo zie je waar je bent. En waar je iets kunt vinden: ‘Informatiebalie’, ‘Cadeauwinkel’. Bij de zalen staat hoe ze heten en met plaatjes wordt aangegeven wat je er kunt zien. Bij de zalen met een tijdelijke tentoonstelling staat alleen ‘tijdelijke tentoonstelling’.”  

Mireille, was het misschien een tijdelijke tentoonstelling waar je naartoe wilde? 

Mireille: “Dat zou best eens kunnen.” 

– We lopen de trap op naar de eerste verdieping, een zaal binnen waarin werk van de Indiase kunstenares Nalini Malani is te zien. Helaas is dit níét de tentoonstelling die Mireille in haar hoofd had. –

Dit is ’m niet, Mireille. 

Mireille: “Ik krijg zo wel een goede indruk van het museum. Er zitten echt hele mooie dingen tussen. Ook fijn dat we die aardige suppoost hebben gevonden om de richting te vragen.” 

Benjamin: “De teksten boven de tekeningen zijn quotes die veel voor de kunstenares hebben betekend. Dat die teksten in het Engels zijn, is niet erg. Je kunt ze vertalen met Google Translate als je dat wilt. Het zou leuk zijn als het museum meer met QR-codes of virtual reality zou doen.” 

– We zoeken verder naar de tentoonstelling die Mireille wil zien. –

Mireille: “We zijn nu in een ander trappenhuis. Wel goed dat ze die allemaal verschillende kleurtjes hebben gegeven. Dan weet je ongeveer waar je bent.” 

Hoe zou het museum ervoor kunnen zorgen dat je niet hoeft te zoeken? 

Benjamin: “Misschien kunnen ze stickers plakken op de plattegronden bij de zalen met tijdelijke tentoonstellingen. Met een plaatje om het aan te herkennen. Komt er een nieuwe tentoonstelling, dan plak je er gewoon een nieuwe sticker op.” 

– Het is tijd om te lunchen. Dat doen we in het museumrestaurant. De keuze uit zes broodjes valt in goede aarde. Geen keuzestress en er zit evengoed voor iedereen wat lekkers bij. Daarna richting uitgang om naar huis te gaan. –

Maar nu heb je de tentoonstelling nog niet gezien, Mireille. 

Mireille: “Jammer, maar je kunt nou eenmaal niet alles in één keer zien. Ik vond het een leuke dag. Ik zou graag een keertje terugkomen.”  

Benjamin: “Ik ook. Al die verschillende stijlen, mooi vond ik dat. Ze hebben hier zelfs Picasso!” 

[streamers] 

Mireille: “Ook fijn dat we die aardige suppoost hebben gevonden om de richting te vragen” 

Benjamin: “Het zou leuk zijn als het museum meer met QR-codes zou doen”

REACTIE VAN KUNSTMUSEUM DEN HAAG:

“We waren vereerd met het bezoek van Mireille en Benjamin. We vinden het heel belangrijk om het Kunstmuseum zo toegankelijk mogelijk te maken voor iedereen. We maken daarom al jaren maatwerkprogramma’s voor bijzondere groepsbezoeken. Omdat Mireille en Benjamin ons museum op eigen gelegenheid bezochten, is het leerzaam om te horen hoe zij dat hebben ervaren. Architect Berlage wilde dat mensen zouden dwalen door het museumgebouw. Er is bovendien veel te ontdekken door de steeds wisselende tentoonstellingen. Die verrassing is voor veel bezoekers juist de aantrekkingskracht, maar het is natuurlijk wel de bedoeling dat iedereen de tentoonstelling kan vinden die hij of zij graag wil zien. Daar gaan we zeker naar kijken met de ervaringen van Mireille en Benjamin in gedachten.”

Vanaf medio december 2021 kunnen mensen met een verstandelijke beperking zich voorbereiden op hun museumbezoek op: naareenmuseum.nl.

Naareenmuseum.nl

Een dagje uit naar een museum is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Een museumbezoek kan voor mensen met een verstandelijke beperking vaak ingewikkeld, overprikkelend en vermoeiend zijn. Uit onderzoek blijkt dat ze wel heel graag naar een museum willen, maar om diverse redenen niet kunnen. Stichting Leer Zelf Online wil dit met hun online platform naareenmuseum.nl veranderen! Dit wordt mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Cultuurfonds. 

Lees hier meer over het project!