Uit liefde voor muziek

Uit liefde voor muziek

Ben Vos en Sarah Jeffery delen een liefde voor muziek. Op hun eigen manier proberen ze ieder die liefde over te brengen op kinderen. “Als je zelf ergens plezier aan beleeft, dan gun je dat anderen ook.”

Het gesprek vindt plaats aan de keukentafel, thuis bij Ben Vos in de Achterhoek. Ben Vos en zijn vrouw hebben vier jaar geleden het HeBe Fonds ingesteld: een CultuurFonds op Naam dat interesse in en talent voor muziek bij kinderen en jongeren wil aanwakkeren. Aan tafel zit ook Sarah Jeffery. Zij maakt met steun van het HeBe Fonds een muziektheatervoorstelling voor schoolkinderen in het kader van het Sweelinck Festival. Door omstandigheden is Sarah niet fysiek aanwezig, maar neemt ze deel aan het gesprek via een beeldscherm. Dit past goed bij haar: als professioneel blokfluitist maakt ze wekelijks video’s voor haar populaire YouTube-kanaal.

Bloeiende jeugd

Ben Vos: “De naam van het HeBe Fonds bestaat uit ‘He’ voor Heidi, mijn vrouw die twee jaar geleden is overleden, en ‘Be’ voor Ben. De hebe is ook een plant die in onze geliefde tuin staat. Bovendien wist Heidi te vertellen dat Hebe bij de oude Grieken de personificatie was van de bloeiende jeugd, dus ook daarom is het een toepasselijke naam. We hebben het fonds in 2017 ingesteld. We hebben geen kinderen en wilden onze nalatenschap regelen. Door onze goede banen en mijn soms succesvolle gerommel met aandelen konden we het ons permitteren om geld te schenken aan goede doelen, dat deden we eigenlijk altijd al. Mijn vrouw en ik hielden allebei veel van muziek. Als je zelf ergens plezier aan beleeft, dan gun je dat anderen ook. Muziek kan troost geven, blij maken, maar je moet er wel mee in aanraking kunnen komen. In die tijd hoorden we over de El Sistema-jeugdorkesten in Venezuela, die straatkinderen in contact brachten met muziek. Dat was de inspiratie voor ons CultuurFonds op Naam. Volgens onze bank konden we zoiets het beste bij het Prins Bernhard Cultuurfonds doen. We namen contact op met het Cultuurfonds. Het bleek dat je je fonds al bij leven kunt beginnen, zodat je zelf meemaakt wat jouw fonds bijdraagt. Omdat we al goed wisten wat we wilden, was het snel geregeld.”

Liefhebber maar geen deskundige

Ben: “In Nederland wordt er op de basisschool steeds minder aan muziek gedaan. Als je pech hebt, wordt er zelfs niets aan gedaan. Als je geluk hebt, is er een bevlogen leraar die er wel iets aan doet. Ik vind dat een ernstig gemis in het Nederlandse beleid. Instellingen kunnen bij het HeBe Fonds een verzoek indienen. Het fonds geeft financiële steun aan projecten die kinderen in contact brengen met muziek. Het Cultuurfonds mailt mij als er een passende aanvraag is ingediend. Ik ga af op de deskundigheid van het Cultuurfonds. Ik ben wel een liefhebber, maar geen deskundige. Projecten die steun van het HeBe Fonds hebben ontvangen zijn onder andere een concertreeks met jonge muzikanten van het Ricciotti Ensemble en een educatieproject voor basisscholen van Cappella Amsterdam. En nu dus dit project in het kader van het Sweelinck Festival, ter ere van de vierhonderdste sterfdag van de componist. Het Cultuurfonds vond het een bijzonder project en bracht het onder mijn aandacht. Sweelinck is hier in de buurt geboren, in Deventer, mede daarom spreekt het project me aan, maar de insteek vind ik ook erg leuk.”

“Muziek en muziek maken heeft zo veel kanten: luisteren, samenwerken, communiceren, improviseren, motiveren” - Sarah

Tijdmachine

Sarah Jeffery: “Op verzoek van het Sweelinck Festival in Amsterdam maakt componist Felipe Ignacio Noriega een onderdeel voor schoolkinderen: een muziektheatervoorstelling in het Muziekgebouw aan het 't IJ, een lespakket en een workshop. Samen met acteur Margo Verhoeven speel en zing ik in de voorstelling en ik maak het lesmateriaal. De voorstelling speelt zich af in een verre toekomst waarin oude muziekmeesters weer tot leven kunnen worden gewekt om een ‘revival-concert’ te geven. Zo ook toporganist Jan Pieterszoon Sweelinck, een rockster in zijn tijd. Sweelinck wil echter alleen maar improviseren en houdt zich niet aan de afspraken. Margo speelt het karakter dat de ziel van Sweelinck tot leven wil wekken met behulp van een tijdmachine en ik speel haar assistent. Dingen gaan mis, Margo raakt gefrustreerd, maar als we samen muziek maken, komt alles weer goed. Sweelinck maakte veel gebruik van polyfonie, meerstemmigheid, dat hoor je vaak in oude muziek. Een bekend voorbeeld is het canon zingen in het liedje ‘Vader Jacob’. 

Polyfonie is iets abstracts wat in het muziekonderwijs nauwelijks aandacht krijgt, maar in deze voorstelling laten we horen wat het is. Felipe maakt daarbij gebruik van een microtonaal Fokker-orgel, een uniek instrument met geen 12 maar 31 tonen per octaaf. Dat levert interessante muziek en aparte tonen op die kunnen klinken als stemmen, voetstappen of regen. Felipe zal het orgel via een computer bespelen en we gebruiken het ook als tijdmachine.”

Luisteren en openstaan

Sarah: “Het zou natuurlijk mooi zijn als de kinderen in het publiek Sweelinck gaan waarderen of muzikant willen worden, maar nog mooier is als ze denken: vreemd, maar toch wel leuk. We willen de hiërarchie tussen makkelijke en moeilijke muziek wegnemen. In de kern gaat het niet om Sweelinck of polyfonie, maar om luisteren naar iets wat je niet kent. Dat je beseft: ook al is iets nieuw, je kunt ervoor openstaan. Je hoeft iets niet af te wijzen alleen maar omdat het vreemd of anders is. Zo ben ik ook in de muziek terechtgekomen. Ik speelde graag blokfluit, maar ik dacht dat je er niets mee kon. De laatste twee jaar op school had ik les van Miss Jackson – zij heeft me gepusht om verder te gaan in de muziek.

Nu ben ik blokfluitist van beroep en YouTuber. Op mijn kanaal Team Recorder (recorder is het Engelse woord voor blokfluit, red.) post ik wekelijks video’s over muziek, vooral natuurlijk over de blokfluit . Het is het grootste platform voor blokfluitspelers ter wereld. Veel volgers zijn ooit begonnen met blokfluit spelen, maar zijn gestopt omdat het zogenaamd niet stoer was. Door mijn filmpjes pakken ze het instrument weer op of gaan ze er toch mee door. Ik laat zien dat blokfluit spelen gewoon kán, ook professioneel.”

“Muziek kan troost geven, blij maken, maar je moet er wel mee in aanraking kunnen komen" - Ben

Toekomstmuziek

Sarah: “Het is fijn dat het HeBe Fonds muziekeducatie steunt. Muziek zou een vak moeten zijn op alle scholen. Muziek en muziek maken heeft zo veel kanten: luisteren, samenwerken, communiceren, improviseren, motiveren. Het is soms lastig, dan moet je hard werken en veel oefenen, maar als je doorzet, dan kun je het. Bovendien ontwikkelt muziek je hersenen.” Ben: “Heidi zou het me kwalijk hebben genomen als ik met het fonds was gestopt. Ik moet dat in haar geest voortzetten, voor haar, maar ook voor mezelf. We luisterden graag naar klassieke, symfonische muziek, maar ook naar jazz. Pianist Oscar Peterson is mijn grote held. Er was een nummer van hem te horen bij de crematie van mijn vrouw, maar er was ook muziek van Schubert en het eerste vioolconcert van Max Bruch. Daar hadden we goede herinneringen aan. Dat was onze muziek.”

Sarah: “Ik vind het mooi om het verhaal achter de steun voor het project te horen. Zelf luister ik vaak naar andere genres dan wat ik speel. Ik luister bijvoorbeeld naar pop als ik klassiek speel en andersom. De ene soort muziek is niet beter of waardevoller dan de andere. Afwisseling vind ik fijn; er valt altijd iets nieuws te ontdekken.”

Ben: “Ik hoop dat ik nog lang naar muziek kan blijven luisteren. Als ik helemaal nergens zin in heb, ga ik zitten met een kopje koffie of een glaasje, zet muziek op en geniet. Als ik straks voor altijd mijn ogen sluit, treedt mijn testament in werking en wordt het HeBe Fonds aangevuld uit onze erfenis. Ik vind het een mooie gedachte dat het Cultuurfonds via ons fonds op naam ook later nog mooie dingen kan doen, in de geest van hoe Heidi en ik het hebben bedoeld.” —

Het Sweelinck Festival in Amsterdam vond plaats in oktober van dit jaar.  sweelinckfestival.nl

OVER HET HEBE FONDS

Dit CultuurFonds op Naam is er voor projecten die kinderen in contact brengen met muziek en hun muzikale talent stimuleren en ontwikkelen. Het fonds is een initiatief van Ben Vos en wijlen zijn vrouw Heidi Elzinga. Zij hebben het HeBe Fonds in 2017 ingesteld in combinatie met vermelding in hun testament, zodat het in de toekomst wordt aangevuld vanuit de opbrengsten van hun nalatenschap.