Laudatio Barend van Benthem - Zilveren Anjer 2021

Meneer Van Benthem,

Het gebeurt niet elke dag dat ik tegenover een heuse schatbewaarder sta. Een schatbewaarder bij wie in plaats van bloed, zilver door de aderen stroomt. Want er is niemand te vinden die zoveel weet over Nederlands zilverwerk als u, én die kennis ook nog eens zo gul deelt.

U beheert het archief van uw familie, de familie Helweg. Deze zilversmeden voorzagen vijf generaties, tot 1965, de Amsterdamse elite van tafelzilver. Het is een collectie op zich, een mini-museum van twee eeuwen vakmanschap. Deze geschiedenis werd de basis van uw levenswerk: het verhalen over Nederlands zilver.

En wat is het archief in goede handen. Als autodidact ontpopte u zich als conservator, historicus en genealoog ineen. U bent nieuwsgierig naar álle aspecten van tafelzilver. Wie maakte dit bestek? Welk familiewapen staat erop? Wie at er wat mee, op welk diner? U wil het zilver voelen, poetsen, brengt het tot leven. Het resultaat van uw onderzoekingen staat in uw boeken over tafel- en wapenzilver, inmiddels standaardwerken voor de liefhebber. Zo werden mes en vork tot vaderlandse cultuurgeschiedenis.

U beschreef, onbezoldigd en heel precies, het zilverwerk van kasteel Twickel in Twente. Hiermee wekte u vertrouwen bij andere kastelen en huizen, waardoor er stukken werden uitgeruild en collecties zelfs herenigd.

Al die opgedane kennis én kennissen, kwamen u van pas bij het samenstellen van Nederland Dineert, de tentoonstelling van het Kunstmuseum in Den Haag.

Exposities maakte u ook voor het Amsterdam Museum, en u bracht daar conservatoren, verzamelaars en tentoonstellingmakers met elkaar in gesprek. Ook schonk u het Museum duizenden voorwerpen en gereedschap uit uw familie-archief. En dit alles graag zonder naamsvermelding. Zoals Alexander Pechtold over u zei: ‘Meneer van Benthem treedt niet op de voorgrond, hij laat anderen stralen en het zilver glanzen’.

U glanst en straalt vandaag dubbel. Het is niet alleen uw verjaardag, u krijgt ook de Zilveren Anjer. Helemaal in stijl: een zilveren eerbetoon, in de vorm van een rood geëmailleerde roos; het wapen van het Huis van Lippe, maar dat hoef ik u waarschijnlijk niet te vertellen. De B staat voor prins Bernhard, de initiator van deze onderscheiding, maar wat mij betreft staat die vandaag voor Van Benthem. Want zo zorgvuldig als de zilversmid werkt -elk kruimeltje zilver wordt opgevangen en bewaard- zo houdt u de Nederlandse zilverkunst levend.