Het begon bij de wolken van Ruisdael

Het begon bij de wolken van Ruisdael

Al sinds haar jeugd is Roosmarie Staats in de greep van 17e-eeuwse schilderkunst. Ze sprong dan ook een gat in de lucht toen ze hoorde dat ze een jaar lang, twee dagen per week, de plaats mag innemen van de vaste conservator van het Frans Hals Museum. Dat kan dankzij het Conservatoren Stipendium van het Cultuurfonds.

Een hartstocht voor schilderkunst uit de 17e eeuw, leg eens uit?

“Die is ontstaan door mijn fascinatie voor luchten en wol-ken, die had ik als kind al. In een kunstles op school zag ik een schilderij van Jacob van Ruisdael en dacht: wauw, dat iemand de lucht in een schilderij zo mooi kan vangen! Toen ben ik meer van zijn kunst gaan bekijken. Later besloot ik voor mijn profielwerkstuk te onderzoeken hoe de Nederlandse 17e-eeuwse schilderkunst zo kon opbloeien. Aan dat werkstuk moet je tachtig uur besteden. Veel klasgenoten maakten zich er met dertig van af, maar ik heb er met plezier honderdtwintig uur in gestoken. De docent was verbaasd dat ik het helemaal zelf had gedaan. Mijn moeder, die bij Fontys Hogeschool voor de Kunsten werkt, hielp mij aan boeken uit de schoolbibliotheek − stapels heb ik ervan doorgespit. Niet lang daarna woonde ik een lezing bij van conservator Ruud Priem. Hij vertelde hoe hij als gastconservator bij het Rijksmuseum een tentoonstelling van 17e-eeuwse schilderkunst had samengesteld die door Azië en Australië had gereisd. Ik kwam thuis en riep: ‘Conservator, dát wil ik worden!’”

Hoe kwam je als junior conservator bij het Frans Hals Museum binnen?

“Dan moet ik beginnen bij de aanleiding van de vacature. Over bijna een derde van het oeuvre van Frans Hals zijn kenners het niet eens. Is het werk van een leerling, werd het gekopieerd om de schildertechnieken onder de knie te krijgen, is het een vervalsing of is het toch van Hals zelf? Voor een grote Frans Hals-tentoonstelling in 2020 wil het museum het oeuvre graag verder onderzoeken, zoals dat ook met werken van Rembrandt en Vermeer is gebeurd. Moderne technieken als infraroodreflectografie en MA-XRF-scanners, waarmee je door verf lagen heen kijkt, geven nieuwe inzichten. Conservator Anna Tummers onderzoekt nu met hoogleraar computerwetenschap Rob Erdmann hoe computerprogramma’s kunnen helpen bij de analyse. Voor dit onderzoek is tijd nodig, en daarom heeft het Frans Hals Museum een Conservatoren Stipendium van het Cultuurfonds aangevraagd en gekregen. Voorwaarde voor het krijgen van dit stipendium is dat de vaste conservator wordt vervangen door een conservator die aan het begin van zijn of haar carrière staat. Ik heb eerder bij het museum gesolliciteerd, maar toen kozen ze voor iemand met meer ervaring. Gelukkig waren ze me niet vergeten en hebben ze me nu hiervoor gevraagd. Daar ben ik ontzettend blij mee.”

Waar ben je nu mee bezig?

“Ik ben net begonnen, dus allereerst moet ik me de collectie meer eigen maken. Nu ben ik veel bezig met publieksvragen, vaak ook van mensen die iets op zolder hebben liggen en willen weten of dat een oude meester is. Velen hopen dat, maar het komt helaas maar zelden voor. Ook help ik mee met de voorbereidingen van de tentoonstelling Rendez-vous met Frans Hals, die dit najaar te zien zal zijn. En voor 2019 gaan we iets moois verzinnen voor de vaste opstelling van oude kunst.”

Is dit een mooie opstap voor je verdere loopbaan?

“Ik hoop dat dit mijn kansen vergroot. Het is moeilijk om in de museumwereld een vaste baan te vinden, ook met een master museumconservator. Ik heb wel tijdelijke projecten gedaan bij musea en ook buiten de museumwereld, zoals bij het tv-programma Het geheim van de Meester. Mijn werk bij het Frans Hals Museum is een mooie gelegenheid om langer op een plek te blijven en veel te leren.”

Over Roosmarie Staats

Na haar bachelor kunstgeschiedenis in Utrecht rondde de 29-jarige Roosmarie Staats haar master museumconservator af aan de VU in Amsterdam. Ze liep stage bij het Rijksmuseum, waar ze vervolgens een jaar als conservator in opleiding werkte. Vanaf september 2014 deed Staats zeven maanden onderzoek bij het Peabody Essex Museum in Salem, Massachusetts voor de tentoonstelling Azië in Amsterdam. Naast haar werk aan verschillende projecten die volgden, doceerde ze kunstgeschiedenis aan het Emerson College in Boston. Haar liefde voor kunst overbrengen op het publiek is daarbij de rode draad. Die is ook terug te vinden in haar rol als researcher voor de tv-programma’s Het geheim van de Meester en Het pronkstuk van Nederland. Sinds februari werkt Roosmarie Staats als junior conservator bij het Frans Hals Museum in Haarlem.