Terugblik 2025

Intieme Terreur

Intieme Terreur is een onderzoek van schrijver Sélina van Gool naar partnergeweld dat wordt gekenmerkt door controle en dwang. Deze vorm van geweld blijft vaak besloten binnen de vier muren van een huishouden en is in de meeste gevallen gericht op vrouwen. Het onderzoek dient als basis voor een interactieve theatervoorstelling.

Sélina overleefde zelf meer dan tien jaar van fysiek en mentaal partnergeweld, ze schreef hierover een boek om dit onbesproken thema meer aandacht te geven. In haar onderzoek werkt ze samen met theatermaker Priscilla Vaudelle toe naar een theatrale vertaling van haar verhaal. Het hoofddoel is om slachtoffers van intieme terreur een stem en gezicht te geven en om (andere) slachtoffers, hulpverleners en plegers handvatten en nieuwe inzichten te geven – om zo begrip te vergroten voor elkaars positie en daardoor sterker met elkaar in verbinding te staan. De interactieve pilot theatervoorstelling wordt o.a. gepresenteerd aan slachtoffers van intieme terreur, professionals, politie, beleidsmakers, jeugdzorg en medewerkers van de vrouwenopvang. Na de pilot volgt een nagesprek met alle aanwezigen, met de feedback die tijdens de presentatie wordt verzameld werkt Sélina toe naar een volledige theatervoorstelling.

Sélina van Gool

FOLLOWERS

FOLLOWERS is een onderzoek van sociaal ontwerper Isis Peene en jeugdwerker Max Hermans over de invloed van radicale en polariserende (online) stemmen op de denkbeelden van jongeren. Het onderzoek vormt het fundament voor de productie van een interactieve film.

Isis & Max werkten eerder samen in een project over hoe jongeren met verschillende achtergronden en overtuigingen in gesprek met elkaar kunnen gaan en zagen daarbij de sterke invloed van influencers op de keuzes die jongeren maken. Ze besloten daarom een onderzoek te starten naar online beïnvloeding. De focus van ligt op gesprekken met jongeren in de gemeente Maashorst (Noord-Brabant) en het ophalen van hun ervaringen met online beïnvloeding. Isis ontwikkelt hiervoor verschillende onderzoekstools en Max richt zich op het interviewen van diverse jongeren. Het onderzoek resulteert in een eerste scène van de interactieve pilotfilm. De pilot wordt ontwikkeld in samenwerking met Trots54, een organisatie met expertise op het gebied van filmproductie en talentontwikkeling. Tijdens een publiek presentatiemoment bij Jeugdcentrum MC en het Udens College wordt de pilot getoond aan jongeren, zij krijgen de mogelijkheid om in een groepsgesprek feedback te geven op de inhoud. Bij de avond zijn ook jeugdwerkers, docenten en filmmakers aanwezig, ook zij delen feedback vanuit hun perspectief. De pilot en opgehaalde feedback fungeren als basis voor de uiteindelijke interactieve filmreeks.

Isis Peene & Max Hermans

Onzichtbare Lijnen

Onzichtbare Lijnen is een onderzoeksproject van beeldmaker en socioloog Catharina Gerritsen, waarin zij samen met Ahmed – een staatloze man – onderzoekt hoe langdurige vrijheidsbeperking het leven van mensen zonder nationaliteit in Nederland beïnvloedt. Het onderzoek is het startpunt voor een documentaire.

Ahmed woont al acht jaar met zijn gezin in een gezinslocatie voor uitgeprocedeerde asielzoekers in Burgum. Omdat ze staatloos zijn kunnen ze niet worden uitgezet, maar ook niet blijven. Elke dag moeten ze zich melden en mogen ze de gemeente niet verlaten zonder toestemming. Het gezin leeft in permanente onzekerheid, uitgesloten van de samenleving en zonder zicht op verandering. Het onderzoek van Catharina richt zich op de vraag wat het met mensen doet om jarenlang in een niemandsland te leven, zonder rechten of perspectief. Terwijl het publieke debat zich toespitst op uitzetting, laat dit project zien wat er gebeurt met mensen die simpelweg niet uitgezet kúnnen worden. Catharina werkt samen met Ahmed om zijn verhaal te vertalen naar film. Ze zoeken naar manieren om zijn situatie invoelbaar te maken voor mensen die hier ver vanaf staan. Wat willen dorpsgenoten weten over iemand als Ahmed? Wat raakt hen? Door het persoonlijke verhaal van Ahmed zichtbaar te maken, onderzoekt Catharina het spanningsveld tussen zijn fysieke aanwezigheid en de onzichtbare grenzen die hem buitensluiten. Tijdens het proces reflecteert ze op haar rol als maker en hoe dit verhaal op een ethische en gelijkwaardige manier verteld kan worden. De pilotdocumentaire wordt vertoond in een buurthuis in Burgum, waar reacties uit de gemeenschap worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van de film.

Catharina Gerritsen

A Normal Day

A Normal Day is een onderzoek van kunstenaar Echo Wang voor een installatie en performance over alledaagse racisme om mensen bewust maken van een vorm van racisme die vaak onzichtbaar is.

De titel van het project komt van de Nederlandse uitdrukking: “Doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.” Voor veel mensen van Oost- en Zuidoost-Aziatische afkomst is racisme een onderdeel geworden van het dagelijks leven, zelfs zo frequent dat het soms onzichtbaar lijkt. Deze tegenstrijdigheid staat centraal in het project, dat uitnodigt tot reflectie op deze geleefde ervaringen via artistieke tools. Het project onderzoekt de emotionele en fysieke impact van alledaags racisme, dat vaak wordt afgedaan als een onschuldige grap. Door vreemden worden nageroepen met "ni hao" kan verwarrend, spottend of agressief overkomen en blijvende gevolgen hebben. Het onderzoek begint met één-op-één gesprekken met Oost- en Zuidoost-Aziatische mensen in Nederland om hun ervaringen te vatten. Een deel van hen wordt vervolgens uitgenodigd om hun ervaringen te delen via geluid en beweging, dit dient als fundament voor de pilotinstallatie en -performance.

Echo Wang

Samen in een schuitje

Samen in een schuitje is een onderzoek van filmmaker Anita Redert naar hoe jongvolwassenen (16–30 jaar) platonische verbondenheid ervaren in een samenleving waarin het kerngezin en romantische relaties niet langer vanzelfsprekend zijn. Het onderzoek vormt de basis voor een serie korte videoportretten die intieme gesprekken over nabijheid, vriendschap en affectie zichtbaar maken.

Anita werkte eerder aan projecten rond eenzaamheid en verbinding en wil nu onderzoeken hoe een fysieke setting – samen in een roeiboot – openheid en reflectie stimuleert. De gesprekken worden gefilmd in een ingetogen, poëtische stijl en gedeeld via sociale media om bereik en impact onder jongeren te testen. De focus ligt op diversiteit in achtergrond, genderidentiteit en levensvormen. Het onderzoek resulteert in een screening en interactieve feedbacksessie, waarin jongeren en culturele professionals reflecteren op herkenning en vorm van de serie. De inzichten vormen de basis voor een videoserie die empathie en inclusie bevordert.

Anita Redert 

Zwart & Hard

Zwart & Hard is een onderzoek voor een documentaire van filmmaker Charity Sumter naar hoe zwarte jongeren hun plek vinden binnen de overwegend witte gabberscene in Nederland.

Het project belicht hoe muziek en zelfexpressie ruimte creëren voor inclusie en culturele kruisbestuiving in een subcultuur die vaak als homogeen wordt gezien. Charity combineert literatuur- en archiefonderzoek met diepte-interviews en visuele documentatie van kleding, dans en muziek. Het onderzoek mondt uit in een teaser voor een documentaire en een mini-expositie bij OSCAM in Amsterdam-Zuidoost, voorafgegaan door een participatieve workshop over subculturen en identiteit. De feedback van deelnemers en bezoekers wordt verzameld via gesprekken, moodboards en een online formulier en vormt input voor de verdere ontwikkeling van de uiteindelijke documentaire. Het project doorbreekt stereotypen en laat zien hoe alternatieve jeugdculturen een verbindende kracht kunnen zijn in een gepolariseerde samenleving.

Charity Sumter

Moederland

Moederland is een onderzoek van filmmaker Indya Suer naar intergenerationeel trauma binnen biculturele gezinnen waarin transnationale adoptie een rol speelt.

Met haar persoonlijke familiegeschiedenis als startpunt (haar moeder werd geadopteerd uit Zuid-Korea) onderzoekt ze hoe intergenerationeel trauma en ontworteling generaties kan overstijgen en zich uit in de relatie tussen ouder en kind. Indya voert literatuuronderzoek uit en houdt diepte-interviews met geadopteerden, hun kinderen en experts via de oral history methode. Op basis van de verzamelde verhalen maakt ze artistieke experimenten in beeld en geluid. Ook ontwikkelt ze een fictieve scene, waarin twee acteurs een dialoog spelen die is samengesteld uit verschillende verhaallijnen in de gesprekken. Het onderzoek resulteert in een publieke presentatie waar de fictieve scène en experimenten worden gepresenteerd, gevolgd door een gesprek met deskundigen en publiek. Feedback wordt verzameld via dialoog en anonieme surveys en vormt de basis voor een film die representatie en dialoog binnen de thematiek bevordert.

Indya Suer

Brief aan de Overheid

Brief aan de Overheid is een onderzoek van filmmaker Maura Doorenbosch naar de vergeten geschiedenis van Indische Nederlanders en Molukkers die na 1945 werden opgevangen in voormalige concentratiekampen zoals Westerbork en Vught.

Het project onderzoekt hoe hoop op een nieuw begin omsloeg in teleurstelling en wantrouwen richting de Nederlandse overheid, en hoe deze ervaringen doorwerken in latere generaties. Maura combineert archiefonderzoek met gesprekken met drie generaties en organiseert schrijfsessies waarin deelnemers fragmenten voor een gezamenlijke brief formuleren. Het onderzoek resulteert in een artistieke pilot voor een documentaire waarin de brief symbool staat voor erkenning en dialoog. De pilot wordt gepresenteerd bij Museum Sophiahof, gevolgd door een gesprek met erfgoedorganisaties, nazaten en een breder publiek. Hun feedback vormt het fundament voor de definitieve film, die persoonlijke verhalen en archiefbeelden verweeft tot een gelaagd portret van een beladen verleden.

Maura Doorenbosch

Portret van een boze vrouw

Portret van een boze vrouw is een onderzoek voor een documentaire van filmmaker Engel Stam naar vrouwelijke woede en de systematische onderdrukking van deze woede in onze westerse samenleving.

Waar woede bij mannen vaak wordt geassocieerd met macht, roept het bij vrouwen juist machteloosheid op. Engel onderzoekt hoe deze emotie door de eeuwen heen is geframed, van historische figuren als Rosa Luxemburg tot hedendaagse ervaringen van vrouwen. Het project combineert literatuuronderzoek met interviews en creatieve groepsactiviteiten waarin woede wordt verbeeld. De artistieke pilot mondt uit in een live performance bij De Rode Bioscoop, waarin performer Megan de Kruijf een theatertekst opvoert gebaseerd op de onderzoeksbevindingen. Het publiek wordt uitgenodigd om te reageren en eigen ervaringen te delen, waarmee de performance een dialoog opent over gender, macht en emotie. Feedback uit gesprekken en interactieve bijdragen vormen de basis voor een documentaire die woede zichtbaar maakt als kracht voor verandering.

Engel Stam

Gendertocht

In Gendertocht onderzoekt theatermaker Peer Roosen de persoonlijke en innerlijke zoektocht naar non-binariteit, met bijzondere aandacht voor mensen die als man zijn geboren en zich non-binair identificeren.

Vertrekkend vanuit de eigen ervaring wil Peer in gesprek met anderen om onderbelichte perspectieven zichtbaar te maken. Het project richt zich op vragen als: hoe ontdek je dat je non-binair bent, hoe beïnvloedt het toegewezen geslacht bij geboorte deze zoektocht en hoe veranderen herinneringen en zelfbeeld door deze ontwikkeling? Ook wordt onderzocht hoe stereotypen binnen de non-binaire gemeenschap bijdragen aan uitsluiting. Het onderzoek vindt plaats via interviews, ontmoetingen en veldwerk binnen zowel queer gemeenschappen als daarbuiten. Het onderzoek mondt uit in een pilot performance: een monoloog waarin herinneringen, taal en lichaam samenkomen om gender voelbaar te maken. De voorstelling wordt gepresenteerd in een open setting met ruimte voor publieksfeedback via een vragenlijst en nagesprek. Doelgroepen zijn onder andere queer personen, theaterpubliek, beleidsmakers en docenten. Peer streeft naar verbinding, nuance en herkenning en wil met de uiteindelijke theatervoorstelling bijdragen aan een empathisch gesprek over gender.

Peer Roosen

The Right Crime

The Right Crime is een auto-etnografisch onderzoek voor een film van filmmaker Jor Broeder naar de rol van burgerlijke ongehoorzaamheid en radicalisering in een tijd van groeiende polarisatie.

Vanuit zijn eigen ervaringen als activist ziet Jor hoe de media een steeds grotere rol speelt in polarisatie binnen de hedendaagse samenleving. Daarom richt het onderzoek zich op het blootleggen van de invloed van media op beeldvorming en radicalisering binnen activisme. Aan de hand van archiefmateriaal zoals video’s, essays, (journalistieke) verslagen en interviews onderzoekt de maker hoe deze invloed zich manifesteert. Dit spiegelt hij aan zijn persoonlijke ervaringen binnen activisme, evenals de perspectieven van mensen die zich niet aangesproken voelen door activistische bewegingen. Het onderzoek mondt uit in een auto-etnografische pilotfilm van 10 minuten en een publicatie waarin de bevindingen zijn gebundeld. Het doel van het project is om mensen met activistische drijfveren en uiteenlopende politieke standpunten met elkaar in dialoog te brengen, van links tot rechts op het politieke spectrum, vanuit de overtuiging dat zij meer gemeen hebben dan vaak wordt gedacht. De pilot wordt gepresenteerd in Groningen, Utrecht, Rotterdam en Eindhoven. De opgehaalde feedback wordt gebruikt om een filmplan te ontwikkelen voor de definitieve film.

Jor Broeder

Waarom is mijn buurt zo'n bende?

Waarom is mijn buurt zo’n bende? Is een onderzoek van maker en schrijver Fay van der Wall naar afval op straat als spiegel van stedelijke samenlevingsvraagstukken.

Het project richt zich op de Agniesebuurt in Rotterdam en onderzoekt hoe sociaaleconomische factoren, beleid en bewonersgedrag samenkomen in dit alledaagse maar vaak gepolariseerde onderwerp. Fay combineert deskresearch met interviews met wetenschappers, beleidsmakers, reinigingswerkers en buurtbewoners om onderwerpen te verzamelen die de basis vormen voor een podcastserie van vijf afleveringen. Het onderzoek resulteert in een eerste pilotaflevering die wordt gepresenteerd tijdens een luistersessie met nabespreking. Feedback van potentiële luisteraars, buurbewoners, activisten en mogelijke samenwerkingspartners wordt verzameld via gesprekken en vragenlijsten – dit vormt samen het startpunt voor de uiteindelijke serie.

Fay van der Wall

How 2 Make Progaganda

How 2 Make Propaganda is een onderzoek voor een theatervoorstelling van theatermaker Indie Nile naar hoe propaganda en brainwashing kan worden verbeeld via een theatrale vorm.

Indie Nile werkte eerder aan projecten waarin persoonlijke thema’s zoals verslaving centraal stonden, maar wil nu onderzoeken hoe je een politiek onderwerp artistiek vertaalt. In het onderzoek verdiept Indie zich in propaganda rond het Israëlisch-Palestijnse conflict. De focus ligt op het schrijven van een script met dramaturgische begeleiding en het experimenten met improvisatie en rolwisselingen tussen Palestijnse en Joodse acteurs. Dit resulteert in een pilotpresentatie waarin ‘drag therapy’ wordt ingezet om het thema op een speelse, kritische manier te benaderen – door Indie verwoord als een "theatrale oefening in empathie". Hierop volgt een feedbacksessie met jongeren en jongvolwassenen (16-30 jaar), theaterprogrammeurs en stakeholders. De opgehaalde feedback dient als basis voor een volledige theaterproductie.

Indie Nile

Voice Messages from My Mother

Met Voice Messages from My Mother onderzoekt Adeola Elinice Adeyemi hoe persoonlijke verhalen van migranten en asielzoekers op een respectvolle en poëtische manier verteld kunnen worden. In een samenleving waar deze verhalen vaak gereduceerd worden tot cijfers, beleid of stereotypes, wil Elinice juist ruimte maken voor complexiteit, nuance en de kracht van menselijke ervaring.

Met steun van ZOZ Academy voert Elinice een onderzoeks- en schrijftraject uit dat vertrekt vanuit gesprekken met migranten en asielzoekers over thema’s als identiteit, trauma, sociale uitsluiting en veerkracht. Door deze verhalen zorgvuldig te documenteren en te analyseren, onderzoekt ze hoe poëzie kan bijdragen aan een dieper begrip van migratie; niet als probleem, maar als menselijke werkelijkheid. De uiteindelijke uitkomst is een dichtbundel die migrantenstemmen een podium biedt – zonder simplificatie, maar met empathie.

Voice Messages from My Mother draagt bij aan het publieke debat over migratie, radicalisering en inclusie en beoogt bij te dragen aan een rechtvaardiger en meer empathische samenleving. Poëzie fungeert in dit project als middel voor herstel, representatie en verzet.

Adeola Elinice Adeyemi

Van stigma naar stem

In Van stigma naar stem onderzoekt Rahman Ansari hoe poëzie een krachtig instrument kan zijn tegen marginalisatie. Vanuit zijn eigen achtergrond – als voormalig bewoner van een asielzoekerscentrum, ondernemer, locatiemanager in het AZC en filosoof – geeft hij ruimte aan verhalen van migranten en asielzoekers die zelden gehoord worden. Deze verhalen worden in politieke en maatschappelijke debatten vaak gereduceerd tot cijfers, probleemanalyses of stereotypes. Rahman wil dat patroon doorbreken.

Met steun van ZOZ Academy ontwikkelt hij zijn eerste dichtbundel, waarin migranten niet als doelgroep worden gepresenteerd, maar als individuen met een stem, verbeeldingskracht en een geschiedenis. Zijn poëzie raakt aan thema’s als identiteit, verlies, verzet, sociale uitsluiting en veerkracht, dit zonder te versimpelen of te moraliseren.

Aan de basis van het project ligt een serie gesprekken met migranten en asielzoekers over hun ervaringen met bureaucratie, uitsluiting, dubbele loyaliteit en veerkracht. Deze verhalen verwerkt Rahman in poëtische vorm, waarbij hij bewust kiest voor een benadering die recht doet aan de complexiteit van de werkelijkheid.

De bundel wordt gepresenteerd als podium voor ongehoorde stemmen en wil bijdragen aan een inclusiever debat over migratie. Van stigma naar stem nodigt uit tot luisteren, herkennen en heroverwegen.

Rahman Ansari 

Blanda Goreng

Met Blanda Goreng onderzoekt Nils Hanssen hoe intergenerationeel trauma doorwerkt binnen families, met specifieke aandacht voor mensen met een achtergrond in voormalig Nederlands-Indië. Via persoonlijke en collectieve verhalen gaat Hanssen op zoek naar de stille mechanismen van schaamte, ontworteling en zwijgen die zich generaties lang kunnen nestelen in familiebanden.

Aanleiding voor het project zijn ingrijpende gebeurtenissen in zijn eigen familiegeschiedenis, waaronder het recente overlijden van zijn oom. Die ervaring maakte pijnlijk duidelijk hoe diepgeworteld het onbesprokene is en hoezeer dit gedeeld wordt door anderen binnen deze gemeenschap. Met Blanda Goreng wil Hanssen ruimte maken voor reflectie en erkenning, en bijdragen aan een bredere dialoog over identiteit, afkomst en intergenerationele littekens.

Met steun van ZOZ Academy ontwikkelt Nils een scenario voor een fictieve kortfilm die het resultaat van het onderzoek artistiek vertaalt. De film toont op tragikomische wijze hoe een familie – bijeen rond de open kist van een overleden familielid – wordt geconfronteerd met haar onvermogen om te praten.

Blanda Goreng wordt een film over zwijgen en spreken, verlies en verbondenheid. Het project maakt voelbaar hoe complex de erfenis van het verleden kan zijn en hoe belangrijk het is om die erfenis onder woorden te brengen.

Nils Hanssen

Don't Touch My Hair

Met Don’t Touch My Hair onderzoekt ontwerper David Wouters de betekenis en kracht van West-Afrikaanse vlecht- en weeftechnieken als vorm van cultureel verzet, identiteit en overleving. Deze ambachtelijke technieken, die tijdens de slavernij functioneerden als communicatiemiddel en strategie voor behoud van autonomie, worden in dit project herzien en hergebruikt in een hedendaagse artistieke context.

David benadert het onderzoek zowel vanuit historische verdieping als persoonlijke betrokkenheid. Als persoon van kleur, ervoer hij hoe Westerse schoonheidsnormen lang hun stempel hebben gedrukt op bijvoorbeeld zijn moeder. Zijn eigen keuze om zijn haar in dreads en andere vlechtstijlen te dragen bracht een beweging van zelfacceptatie op gang. Niet alleen voor hemzelf, maar ook binnen zijn familie.

Met steun van ZOZ Academy experimenteert David met technieken uit de West-Afrikaanse traditie, waarbij hij onderzoekt hoe deze vertaald kunnen worden naar textielkunst en mode. Daarbij staan duurzaamheid, hergebruik en symboliek centraal. De werken die hieruit voortkomen – variërend van draagbare kleding tot sculpturale wandkleden – bevragen wat het betekent om culturele waarde opnieuw vorm te geven.

Don’t Touch My Hair draagt bij aan het zichtbaar maken van een gedeeld koloniaal verleden, en stelt vragen over representatie, trots en de kracht van overgeleverde kennis. Een belangrijk onderdeel van het project is het participatieve element: bezoekers worden uitgenodigd om zelf te vlechten of te weven aan een gezamenlijk kunstwerk. Zo ontstaat niet alleen een fysieke dialoog tussen maker, publiek en materiaal, maar ook een ruimte voor reflectie, gedeelde betrokkenheid en bewustwording.

David Wouters 

De kracht van het zuiden

Met De kracht van het zuiden onderzoekt danser en educator Luc Arnoldussen hoe beeldvorming, omgeving en kansen elkaar beïnvloeden in Heerlen-Noord – een stadsdeel dat vaak wordt neergezet als probleemgebied, maar in werkelijkheid bol staat van talent, creativiteit en veerkracht. Vanuit zijn eigen ervaringen als jonge danser, die zich regelmatig buitengesloten voelde in de Nederlandse danswereld, onderzoekt Luc hoe negatieve verhalen over de wijk het zelfvertrouwen en de toekomstperspectieven van jongeren bepalen.

Door gesprekken, observaties en artistiek onderzoek brengt hij in kaart hoe jongeren hun omgeving ervaren, waarom sommigen vertrekken en anderen juist blijven, en wat er nodig is om talentontwikkeling in de eigen buurt mogelijk te maken. Het onderzoek mondt uit in een dansvoorstelling of artistieke try-out waarin de spanning tussen trots en stigma, beperking en motivatie voelbaar wordt gemaakt in beweging, beeld en geluid.

Met steun van ZOZ Academy wil Luc laten zien dat succes niet enkel van buitenaf komt, maar kan wortelen in de eigen gemeenschap. De kracht van het zuiden breekt met het wij-zij-denken over Heerlen-Noord en maakt zichtbaar hoe jongeren hun verhaal kunnen terugnemen.

Luc Arnoldussen

Tegen de Wind

Maria Cristhin Kuiper onderzoekt in Tegen de Wind wat het betekent voor migranten om op latere leeftijd te leren fietsen in Nederland. Ze werkt met Fietsschool040 in Eindhoven en maakt via interviews, observaties en beeldmateriaal invoelbaar hoe kwetsbaar en krachtig dit leerproces is. Het fietsen fungeert als lens op bredere thema’s zoals inburgering, zelfbeeld en maatschappelijke positie. Met dit project legt Maria de basis voor een korte poëtische documentaire waarin beeld en geluid de ervaring van migranten centraal stellen.

Maria Cristhin Kuiper

Sub-realität

Dean Kisters onderzoekt met Sub-realität hoe complottheorieën wortel schieten in lokale gemeenschappen en hoe ze bijdragen aan polarisatie. Vanuit zijn eigen omgeving in Heerlen bevraagt hij de dunne grens tussen surrealisme en realiteit, en wat mensen drijft om alternatieve werkelijkheden aan te nemen. Door middel van analoge fotografie, interviews en archiefonderzoek ontwikkelt hij een visuele, poëtische vormentaal. Zijn traject richt zich op het scherpstellen van de onderzoeksvraag, het uitwerken van een methodiek en het aftasten van vormexperimenten in aanloop naar een beeldessay of boek.

Dean Kisters

Dandalunda adrift

Dandalunda adrift is een onderzoek van filmmaker Lemba de Miranda naar ontheemding, het herdefiniëren van thuis en zich thuis voelen en de rol van spiritualiteit binnen deze thematiek.

Lemba is zelf een kind van migrantenouders en het zich niet (volledig) thuis voelen heeft altijd een rol gespeeld in haar opvoeding. Ze heeft een grote fascinatie voor mystiek, spiritualiteit – in relatie tot water in het bijzonder – en bovennatuurlijkheid en hoe mensen uit verschillende culturen zich tot deze begrippen verhouden. In haar onderzoek richt ze zich op de Portugees sprekende gemeenschap van de diaspora uit het mondiale zuiden en verdiept ze zich in statistieken met gegevens over nationaliteit, mate van integratie, opleidingsniveau etc. Ook interviewt ze Rotterdammers uit die gemeenschap vanuit de thema’s ontheemding, thuisvoelen, verbinding, gemeenschap en religieuze beleving. Haar bevindingen verwerkt ze in een script voor de pilot van de film. Tijdens de presentatie laat ze vijf acteurs het ontwikkelde script lezen, waarna een gesprek met het publiek plaatsvindt. Het script is de basis voor de verdere ontwikkeling van de magisch-realistische film Dandalunda adrift, waarin ze live action en animatie samenbrengt.

Lemba de Miranda

Phi

Theatermaker en performer Sally Jabour onderzoekt met Phi wat integratie betekent en hoe de sociale afstand tussen Syrische en Nederlandse gemeenschappen in Alphen aan den Rijn verkleind kan worden.

Het project ontstond naar aanleiding van weerstand op sociale media bij de komst van 400 vluchtelingen naar een tijdelijk opvangcentrum in de stad waar ze zelf woont. Centraal staat de vraag: hoe kan integratie plaatsvinden zonder dat vluchtelingen hun identiteit hoeven op te geven? Sally begint het onderzoek bij zichzelf, als Syrische vluchteling en de bevriende Nederlandse muzikant met wie zij samenwerkt. Samen maken ze een muziektheaterpresentatie van tien minuten waarin zij antwoorden op deze vraag formuleren. Deze act presenteren zij tijdens een bijeenkomst om een dialoog te openen met verschillende groepen bewoners, waarna gesprekken over integratie volgen. Na drie bijeenkomsten met verschillende doelgroepen verwerken Sally en de muzikant de inzichten in een nieuwe presentatie. Deze wordt getoond tijdens een grotere bijeenkomst waarin alle groepen samenkomen, gevolgd door gesprekken en feedback. De gesprekken bieden waardevolle inzichten in hoe veiligheid, acceptatie en vriendschap worden ervaren. Op basis van de verzamelde verhalen ontwikkelt Sally de multidisciplinaire theatervoorstelling 1001 Naam waarmee zij de dialoog over identiteit en integratie voortzet.

Sally Jabour

Un-learning the archive; Archive as a disclosure

Un-learning the archive; Archive as a disclosure is een onderzoek van filmmaker Meshkat Talebi in samenwerking met visueel curator Mana Tashakorinia. Beiden onderzoeken hoe in home video’s gefilmde dagelijkse gebeurtenissen, patronen van huiselijk geweld subtiel zichtbaar worden.

Het onderzoek start vanuit de persoonlijke ervaring van Meshkat die al in haar vroege jeugd getuige was van huiselijk geweld. Toen ze verborgen patronen van huiselijk geweld ontdekte in de home video’s van haar familie, voornamelijk geschoten door degene die domineerde in het gezin, besloot ze om deze home video’s aan een analyse te onderwerpen. Dit vormt de basis van het onderzoek. Samen met Mana onderzocht en analyseerde ze video’s uit het persoonlijke familiearchief, gemaakt in de context van een onderdrukte samenleving in Iran. Daarnaast keken ze naar hoe de autoriteiten in Iran deze verhalen en rituelen controleerden. Het doel van het onderzoek is om vrouwen en mensen in de marge van de samenleving die huiselijk geweld ervaren te betrekken bij het onderzoek, en met hen de verborgen patronen zichtbaar te maken met als doel het narratief te kantelen en veerkracht en emancipatie te stimuleren. Door middel van gezamenlijk koken, open discussie, groepslezen en somatische ervaringen onderzoeken ze hoe erkenning, narratief en storytelling kunnen bijdragen aan het ontwikkelen van sociale autonomie voor gemarginaliseerden. Het onderzoek vormt de basis voor een documentaire.

Meshkat Talebi

Het stopt bij mij

Het stopt bij mij is een onderzoek van autodidact filmmaker Eline Kouwenberg naar de impact van seksueel misbruik door generaties heen.

Het vertrekpunt is het waargebeurde verhaal van Elines moeder Anne-Marie, die op haar middelbare school jarenlang werd misbruikt door haar gymleraar – met medeweten van diens vrouw, de vertrouwenspersoon op dezelfde school. Anne-Marie documenteerde haar ervaringen nauwkeurig in dagboeken, brieven en audiofragmenten. Kort voor haar overlijden maakte ze haar verhaal publiekelijk bekend, waarmee ze ook andere slachtoffers van dezelfde dader vond.
Het onderzoek bestaat uit deskresearch, interviews met experts als een systemisch therapeut, een psychiater gespecialiseerd in PTSS en omstandergedrag, een klinisch psycholoog en de directeur van het Centrum Seksueel Geweld. Samen met filmexperts onderzoekt Eline hoe de thema’s visueel en narratief het best vertaald kunnen worden. De presentatie is een besloten kijk- en gespreksavond waarin Eline de bevindingen uit het onderzoek deelt. Er is een spoken word artiest die woorden geeft aan de kwetsbaarheid van het onderwerp en er is een gemodereerd panel gesprek tussen een seksuoloog en een onderzoeker waarna het gesprek breder wordt getrokken naar het aanwezige publiek. Het onderzoek is de basis voor het maken van een documentaire.

Eline Kouwenberg

Verboden Gesprekken

In Verboden Gesprekken onderzoekt filmmaker Ricardo dos Santos een actueel en gevoelig vraagstuk onder jongeren binnen de straatcultuur: het groeiende wantrouwen en de vijandbeelden richting de politie.

Verboden Gesprekken is een onderzoek waarin wordt verkend waarom het binnen de straatcultuur als ‘verboden’ wordt gezien om met de politie te praten. Jongeren en de politie lijken steeds verder van elkaar af te staan. Wantrouwen, groepsdruk, stereotypering en negatieve beeldvorming spelen hierin een belangrijke rol. Er wordt onderzocht hoe vijandbeelden tussen jongeren en politie ontstaan, hoe ze in stand gehouden worden, en vooral, hoe dit kan worden doorbroken via dialoog. In de eerste fase van het onderzoek worden deelnemers geworven: jongeren uit de straatcultuur, politieagenten, ervaringsdeskundigen, jongerenwerkers en ouders. Met hen worden verdiepende gesprekken gevoerd om zicht te krijgen op hun ervaringen, overtuigingen en pijnpunten. Deze input wordt geanalyseerd om patronen te herkennen en vertaald naar interviewformats voor de volgende fase, waarin gesprekken met de betrokkenen professioneel worden opgenomen. Vervolgens wordt het onderzoek artistiek vertaald naar een pilotaflevering van een documentaire. Deze wordt publiekelijk vertoond, gevolgd door een nagesprek met een moderator en publiekspanel. De inzichten uit dit gesprek worden meegenomen in de verdere ontwikkeling van het concept voor de documentaire.

Ricardo dos Santos

Binnen de Lijnen

Binnen de Lijnen is een creatief onderzoeksproject naar de onzichtbare kracht van jongerenwerkers in Rotterdamse volkswijken. Makers Mitchel Sam-Sin en Stacii Samidin duiken in het dagelijkse werk van deze professionals die niet vanuit kantoren opereren, maar juist actief zijn op straat, pleinen en in buurthuizen.

Vanuit de ervaring als maker én jongerenwerker ziet Mitchel hoeveel impact straatjongerenwerkers hebben, juist in het onzichtbare en informele. Hun werk is vaak niet vastgelegd in rapporten of beleid, maar wél van grote waarde voor jongeren die zich buitengesloten voelen. Deze jongerenwerkers bouwen bruggen vanuit nabijheid, gedeelde ervaringen en vertrouwen – lang voordat jongeren in officiële hulptrajecten belanden. Het onderzoek richt zich op de vraag: welke verborgen waarden schuilen in het werk van deze jongerenwerkers – en hoe dragen die bij aan het versterken van jongeren én het voorkomen van polarisatie? Door middel van participerende observatie, gesprekken en visuele schetsen ontwikkelt het team een artistieke pilot die het fundament vormt voor een documentaire en voor meer maatschappelijk bewustzijn over dit soort “onzichtbaar werk”. Het publieke presentatiemoment bestaat uit een kleinschalige vertoning van een artistieke pilot in een buurthuis of wijkcentrum in Rotterdam. Na de vertoning volgt een open gesprek waarin actief wordt gevraagd naar reacties op herkenning, inhoud, toon en impact. De artistieke pilot is de basis voor de verdere ontwikkeling van een documentaire.

Mitchel Sam-Sin en Stacii Samidin 

Right to Visa

Filmmaker Aylin Öcalan wil met haar onderzoek Right to Visa de huidige stand van zaken van het systeem achter het Schengenvisum in kaart brengen en het in context plaatsen van de internationale muziek- en kunstwereld anno 2025 – in een politiek klimaat waar anti-migratie en extreemrechtste sentimenten steeds sneller toenemen.

Het onderzoek start vanuit een persoonlijke frustratie over haar familie uit Turkije voor wie het altijd spannend blijft of ze wel of niet een visum krijgen om aanwezig te kunnen zijn bij een huwelijk, geboorte of overlijden. Toen ze besefte dat ook artiesten uit landen als Turkije hiermee worstelen, besloot ze onderzoek te doen naar het Schengenvisum door de ogen van internationale artiesten uit het ‘globale zuiden'. Het contrast tussen het flitsende artiestenleven en de sobere realiteit van hedendaags migratiebeleid is groot. Deze artiesten krijgen te maken met discriminatie, gebrek aan transparantie en vooral eindeloze bureaucratie. Al jarenlang spreken makers zich hierover uit, maar er lijkt weinig tot niets te veranderen. En wat betekent dit beleid voor artiesten uit landen waar het kunstenaarschap allerminst vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld door beperkte financiële middelen, weinig kansen of een klein netwerk? In haar onderzoek richt ze zich specifiek op artiesten en kunstenaars uit Turkije, Marokko, Syrië en Ghana die te maken hebben gehad met visumobstakels en de gevolgen ervan op hun werk en persoonlijke leven. Ze volgt een aantal artiesten in hun aanvraag, doet deskresearch en interviewt onderzoekers, beleidsmakers en journalisten die eerder onderzoek naar dit thema deden. Haar onderzoek presenteert ze in de vorm van korte video's van gesprekken met artiesten, organisaties en journalisten en met foto’s, onderbouwd met een meer theoretisch verhaal over hoe het systeem achter de aanvragen precies werkt. Het onderzoek vormt de basis voor de documentaire Right to Visa.

 Aylin Öcalan 

Le Téléphone Rose

Radio- en podcastmaker Viana Afoumou onderzoekt in Le Téléphone Rose in hoeverre een op het eerste gezicht aan erotiek gelinkte ‘chatline’ gebruikt kan worden om vanuit verbinding en intimiteit in gesprek te kunnen gaan en in hoeverre dit de maatschappij waarin we leven en de manier waarop we met elkaar praten, weerspiegelt.

Haar al bestaande radioshow is een belangrijk instrument geworden om moeilijke verhalen en dynamieken aan te kaarten die nog steeds taboe aanvoelen, met name met betrekking tot gendergerelateerd geweld, straatintimidatie, de verkrachtingscultuur en patriarchale scripts in het algemeen. Daarbij zocht ze naar een manier om duidelijk te maken dat haar telefoonlijn een artistiek concept was, en niet een telefoonseks-lijn. In haar onderzoek probeert ze erachter te komen waarom deze distinctie voor haar zo belangrijk is. Want, hoe verschilt zij van een ‘hoer’ als ze haar telefoonlijn opent als een ‘service’ voor mensen. En waarom heeft het woord ‘hoer’ die denigrerende connotatie. Kantelpunt in haar denken was haar collega speler in het stuk Girls Won’t Be Girls die zei dat ze het gevoel van minderwaardigheid pas van zich af kon schudden toen ze kon zeggen dat hoeren misschien wel de grootste bedreiging vormen voor de patriarchale samenleving. Viana richt zich in haar onderzoek op Le Téléphone Rose als show en ‘hotline’. Ze onderzoekt de mogelijkheden ervan als alternatieve manier om contact te leggen met anderen, en de status en rol van sekswerk. Ze analyseert de interacties en voicemailberichten om de intentie van de bellers te kunnen meten. Ook onderzoekt ze de historische aanwezigheid en rol van sekswerk om meer inzicht in de context te krijgen waarop ze het experiment baseert. Dit doet ze via literatuuronderzoek, interviews met mensen die sekswerk hebben gedaan/nog doen en/of erotische chatlijnen beheren. Het onderzoek wordt gepresenteerd in de vorm van een speciale/pilot-aflevering van het radioprogramma gecombineerd met een sociaal evenement met een hybride radio-uitzending/Téléphone Rose-ontmoetingsplek. Het onderzoek is de basis voor de verdere ontwikkeling van de Téléphone Rose chatline die wordt ervaren als een veilige frequency, idealiter gecombineerd met een podcast erie waarin gereflecteerd wordt op de thema’s die voorbijkomen in de radioshow.

Viana Afoumou

De stilte tussen vrouwen

Schrijfster Amal Akbour doet met De stilte tussen vrouwen onderzoek naar hoe niet-westerse female spaces als ondergrondse netwerken van vrouwelijke solidariteit en feministische actie bijdragen aan het vormgeven van een inclusievere, vrouwvriendelijke stad.

Door de ondergrondse netwerken van zorg, solidariteit en collectieve kracht in plekken zoals hammams, afro-kapsalons en nagelsalons te bestuderen, plaatst Amal deze praktijken naast de zichtbare, traditioneel westerse feministische bewegingen zoals de Dolle Mina’s. Waar die bewegingen zich organiseerden via publieksgerichte actie, opereren female spaces vanuit relationele, vaak ongevraagde en ongeziene vormen van verzet. Door beide registers met elkaar te verbinden, onderzoekt Amal hoe deze plekken werken, welke lessen ze bieden voor collectieve actie en hoe hun waarden kunnen worden ingezet om hedendaagse feministische betrokkenheid en stedelijke infrastructuur inclusiever te maken. Het presentatiemoment wordt een samenkomst die niet alleen toont, maar ook activeert. Met beelden, stemmen en korte tekstfragmenten wordt getoond hoe female spaces werken als onderstroom van solidariteit en verzet. Geen formele lezing, maar een ruimte waar vrouwen elkaar ontmoeten, reageren en elkaar sterker maken. Het onderzoek vormt de basis voor het ontwikkelen van een zine en een essay.

Amal Akbour