Wie de democratie wil beschermen, investeert in cultuur

De vier toonaangevende cultuurfondsen van Nederland, waaronder VSBfonds, luiden de noodklok over de uitblijvende overheidsplannen en investeringen in de culturele sector. De private fondsen dringen er bij politiek leiders van D66, CDA en VVD op aan dat de rijksbijdrage aan kunst en cultuur met € 250 miljoen per jaar wordt verhoogd en fiscale regelingen behouden worden. “Wie de democratie wil beschermen, investeert in cultuur. Het is niet voor niets dat autocratische regimes beginnen met het inperken van culturele vrijheid”, zeggen de vier fondsen in hun oproep aan de politieke partijen.

In de brief van de private cultuurfondsen – het Cultuurfonds, Fonds21, VSBfonds en de VandenEnde Foundation - wordt duidelijk gemaakt dat het cultuurbudget van de overheid is gedaald van 0,47% van de rijksbegroting in 2005 naar 0,35% in 2025. Hierdoor is voor de cultuursector jaarlijks € 500 miljoen minder publiek geld beschikbaar. “Er vindt een enorme, structurele kaalslag plaats in de culturele sector. Die € 250 miljoen is eigenlijk een doekje voor het bloeden: een minimale, noodzakelijke investering van de overheid. Er is meer nodig”, zegt Cathelijne Broers, directeur van het Cultuurfonds.
Daarom pleiten de vier fondsen onder andere ook voor het behoud van de Geefwet en gunstige fiscale maatregelen die doneren aan cultuur door particulieren stimuleren.

Sneeuwbaleffect

Het Cultuurfonds, Fonds21, VSBfonds en de VandenEnde Foundation investeren jaarlijks gezamenlijk zo’n 100 miljoen euro aan particulier geld in de cultuursector.
De directeuren van de vier fondsen stellen met klem dat overheidssubsidies noodzakelijk zijn en voor een sneeuwbaleffect kunnen zorgen. Broers: “We zien dat overheidssubsidies en het geld vanuit onze fondsen elkaar versterken en er samen voor zorgen dat zowel makers als culturele instellingen bloeien. Het culturele fundament blijft een taak van de overheid. De geldstroom vanuit de private fondsen is aanvullend bedoeld en kan én mag nooit veranderen in een geldstroom die overheidssubsidies vervangt. Wij zijn er voor de vernieuwing en het bereiken van brede doelgroepen.”

Cultuur staat niet op de agenda

Cultuur is tot dusver in de formatie nog niet aan bod gekomen. In de brief van de cultuurfondsen aan Rob Jetten, Henri Bontenbal en Dilan Yeşilgöz worden hierover grote zorgen uitgesproken: zonder structurele aandacht en investeringen vanuit de politiek dreigt de cultuursector steeds verder te verzwakken. Recent onderzoek, in opdracht van de Raad voor Cultuur, toont juist aan dat onze samenleving een financieel stabiele en weerbare cultuursector nodig heeft, onder meer voor vernieuwing en maatschappelijke verbinding. In de brief verzoeken de fondsen de formerende partijen om cultuur binnen het gezondheidsbeleid te integreren, omdat cultuur bijdraagt aan preventie, verlichting bij ziekte en mentale veerkracht. Broers: “Onderschat de maatschappelijke waarde van kunst en cultuur niet. Het brengt mensen samen, zet aan tot kritisch denken en heeft een positieve invloed op onze gezondheid. Dat moeten we toch behouden en daar moeten we juist in investeren in plaats van op bezuinigen.”

Mooie woorden omzetten in concrete daden

Zowel VVD, CDA en met name D66 benadrukken in hun verkiezingsprogramma's het belang van cultuur voor de samenleving*. Broers: “Deze brief dient als een wake-up call. Het is nu tijd om die mooie woorden om te zetten in concrete daden. Het is onverteerbaar dat de waarde van kunst en cultuur tot nu toe compleet wordt genegeerd. We vragen de politiek leiders van ons land om cultuur een volwaardige plek te geven in het regeerakkoord.”

Concrete voorstellen aan de politiek

Stop de bezuinigingen op cultuur en verhoog de rijksbijdrage met € 250 miljoen per jaar
Behoud de Geefwet en gunstige fiscale maatregelen
Integreer cultuur binnen het gezondheidsbeleid, omdat cultuur bijdraagt aan preventie, verlichting bij ziekte en mentale veerkracht
Leg loonprijsbijstelling vast en sta opbouw van weerstandsvermogen toe.

De brief is ondertekend door Cathelijne Broers (het Cultuurfonds), Henk Christophersen (Fonds21), Ronald Ockhuysen (VandenEnde Foundation) en Bernt Schneiders (VSBfonds)