Pauline Meurs nieuwe voorzitter Cultuurfonds

'Cultuur licht je altijd even op.' Een interview met Pauline Meurs, per 1 januari 2019 de nieuwe voorzitter van het Prins Bernhard Cultuurfonds.
7 januari 2019
Pauline Meurs nieuwe voorzitter Cultuurfonds
Fotocredits:
Mark Horn

Wat is uw eerste indruk van het Cultuurfonds?
“Het is zo’n mooi fonds! Er is veel geld beschikbaar en dat wordt aan belangrijke projecten besteed. Het is een eer dat ik daar een bijdrage aan mag verlenen. En de sfeer is geweldig. Ik was bij het afscheid van mijn voorganger, Alexander Rinnooy Kan. Dat voelde als een warm bad. Iedereen die ik sprak zei dat het zo mooi is om voor het Cultuurfonds te werken. De uitreiking van de Cultuurfonds Prijs aan Reinbert de Leeuw heb ik met bewondering gade geslagen. Het was perfect, de film, de toespraken, de vaart. 

Waar kennen we u van?
“Ik ben 9 jaar voorzitter geweest van ZonMw, een fonds voor wetenschappelijk onderzoek en innovatie in de zorg. Gelden eerlijk verdelen zodanig dat mensen zich gezien en gehoord weten, en afwijzingen goed motiveren, dat mechaniek ken ik goed. Ook was ik negen jaar voorzitter van het fonds voor psychische gezondheid, nu mind.nl, een particulier vermogensfonds dat net zo werkt als het Cultuurfonds. Zo ken ik ook de wereld van de loterijen, donateurs, collectes en fondsen op naam. En nu komt mijn professionele kennis samen met mijn culturele interesse.”

Kunt u daar een voorbeeld van geven?
“Voorafgaand aan mijn gesprek met het Cultuurfonds zag ik op de website dat het fonds zich hard maakt voor behoud van cultureel erfgoed in Suriname. Ik dacht: this is a sign! Mijn vader komt uit Suriname en ging op zijn vijftiende naar Nederland, en mijn moeder is Nederlandse. We woonden lang in Zuid-Amerika, waar mijn vader diplomaat was, en in 1963 gingen we voor het eerst naar Suriname. Daarvan herinner ik me die prachtige huizen in Paramaribo. 18 jaar geleden kwam ik er opnieuw. Sindsdien ga ik een paar keer per jaar. Ik ben voorzitter van een stichting die zorg in het binnenland ondersteunt, ik voel een speciale band met het land. En elke keer raakt het me hoe het erfgoed daar aftakelt. Weinig Nederlandse organisaties durven dit aan vanwege de kwetsbare relatie met Suriname, maar het Cultuurfonds heeft met Stadsherstel Amsterdam en Stadsherstel Suriname het initiatief genomen voor restauratie van historische panden. Toen ik dat las, werd ik nóg enthousiaster. Dit móést zo zijn.”

Wat ziet of hoort u nog meer graag?
“Ik ben een veelvraat, maar oude muziek neemt een speciale plek in mijn hart in. Elk jaar neem ik een week vrij voor het Festival Oude Muziek in Utrecht. Dan doe ik allerlei nieuwe ontdekkingen en hoor de mooiste concerten, van ’s middags tot diep in de nacht. Ook heb ik een abonnement op het Concertgebouworkest en het Nederlands Philharmonisch Orkest. Een tijd lang ging ik naar North Sea Jazz, maar ook naar de opera en daarvoor naar het NDT, steeds een paar jaar. En ik ben een fervent museumbezoeker. Daarin ben ik niet kieskeurig. Caravaggio wil ik graag zien, maar ook moderne kunst, en ik ben dol op mode. Ik heb Taminiau gezien in het Centraal Museum en de vrouwelijke ontwerpers in het Haagse Gemeentemuseum, van Chanel tot Iris van Herpen. Cultuur licht je altijd even op. Je ziet iets en denkt: hè, wat is dit? Of je raakt in vervoering.”

Vervult cultuur ook een maatschappelijke functie?
“Dat zou het meer moeten doen. Mooi vind ik bijvoorbeeld het programma in Rotterdam van de Erasmus Universiteit met de Willem de Kooning Academie en Codarts om maatschappelijke vragen op een kunstzinnige manier te benaderen. Kunstenaars kunnen onderwerpen met een twist adresseren. Ons onderwijs is heel talig ingericht en de verbeelding lijdt daaronder. Het Cultuurfonds heeft ook een grote functie in de samenleving, vooral door de breedte ervan, in disciplines én in type projecten. Niet alleen het Rijksmuseum is belangrijk, maar ook de plaatselijke fanfare of de streetdance-school. Als socioloog kijk ik naar wat er speelt in de samenleving en ik ben alert op ongewenste verschillen. Ook in het vraagstuk van integratie kan cultuur veel betekenen.”

Welk onderwerp boeit u binnen het Cultuurfonds zo bij uw start?
“Belangrijk zijn de bijdragen van de BankGiro Loterij en de Nederlandse Loterij, van de donateurs en van de CultuurFondsen op Naam. Dat die zo hard groeien is een teken van vertrouwen van mensen in het Cultuurfonds en van het belang dat ze aan cultuur hechten. Het is daarbij zoeken naar een goed evenwicht. Hoe specifiek kan de doelstelling zijn? En als die breder is, voelt de schenker achter het fonds zich dan nog betrokken? Het is een grote kwaliteit van het fonds dat het geld steeds goed terechtkomt.”

Pauline Meurs
Sociologe Pauline Meurs (Le Vésinet, Frankrijk, 1953) is sinds 1996 hoogleraar bestuur van de gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam en wetenschappelijk directeur van het door haar opgerichte Erasmus Centrum voor Zorgbestuur. Sinds 2014 is ze voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (tot mei 2019). Daarnaast is ze onder meer buitengewoon lid van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, lid van de Raad van Toezicht van Amsterdam UMC en van de Universiteit van Amsterdam en van Artez Hogeschool voor de kunsten. Van 2007 tot 2013 was ze lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal voor de Partij van de Arbeid en tussen 2007 en 2015 voorzitter van ZonMw, het fonds voor onderzoek en innovatie in de gezondheidszorg.

Raad van Toezicht
De Raad van Toezicht (RvT) waar Pauline Meurs nu voorzitter van is, bestaat uit onbezoldigde leden afkomstig uit particuliere organisaties, bedrijfsleven, overheid en politiek. De raad controleert de besturing van de organisatie en is sparring partner van de directeur/bestuurder over de langetermijnstrategie van het Cultuurfonds. Ook controleert de RvT de jaarrekening en de keuzes in de beleggingsportefeuille. Daarnaast beslist de RvT over de toekenning van prijzen - zoals de Cultuurfonds Prijs -  waarin de raad vrijwel altijd de aanbevelingen van de adviescommissie opvolgt. Naast voorzitter Pauline Meurs bestaat de raad uit Allard Creyghton (vice-voorzitter), Chris Vogelzang, Nathalie Idsinga, Marieke Schoenmakers, Farid Tabarki en Annette Timmer. Directeur van het Cultuurfonds is Adriana Esmeijer. Zij is eindverantwoordelijk voor alle activiteiten en heeft de dagelijkse leiding.

Tekst: Ellen Segeren in opdracht van het Cultuurfonds